trafo nedir

Transformatör (trafo) elektromanyetik endüksiyon prensipleri ile elektrik enerjisinin frekansını sabit tutarak gerilimi, yükselterek veya alçaltarak bir elektrik devresinden diğerine aktaran elektrikli bir cihazdır. Enerji transferi genellikle voltaj ve akım değişimi ile gerçekleşir. Bu elektrik transferi iki bobin yardımı ile gerçekleşir.

Transformatörler çeşitli enerji ihtiyaçlarını karşılamak için kullanılmaktadırlar. Trafolar elektrik enerjisinin bulunduğu her alanda çeşitleri ve farklı boyutlarda görmemiz mümkündür. Elektronik devrelerden tutun elektrik iletim dağıtım hatlarına kadar kullanılmaktadır. Şekli veya boyutu ne olursa olsun, transformatörlerin kullanım amacı aynıdır.

Enerji iletiminde ve dağıtımında trafoların kullanımı

Elektrik enerjisinin üretildiği yerden  elektrik enerjisini yüksek güç’de kablolar yardımı ile uzak mesafelere iletimi sırasında, hatlarda ısı şeklinde güç kaybı ve gerilim düşümü meydana gelmektedir. Kablo kesitlerinin taşınan elektrik gücüne göre kesitlerin artması da ayrıca maliyettir. Güç kayıplarını önlemek ve kablo maliyetlerinin önüne geçmek için elektrik santrallerinde üretilen elektrik enerjisi yüksek voltajlara yükseltilerek daha küçük kesitlerdeki iletkenlerle enerji nakili yapılmaktadır. Yükseltilen gerilim belirli alanlarda kurulan elektrik trafo merkezlerinde düşük gerilimlere indirilerek ev, iş yeri, fabrikalara ve sanayi bölgeleri gibi kullanıcılara  iletilir.

Ülkemizde alçak gerilim şebekeleri  220 V ve 380 V orta gerilim şebekeleri  10, 15 ve 33 KV yüksek gerilim 66 KV ve 154 KV dır.

Kullanım amaçlarına göre birçok farklı tiplerde transformatör bulunmaktadır. Güç Transformatörleri, Oto Transformatörler, Dağıtım Transformatörleri, ölçüm Transformatörleri,  İzolasyon (yalıtım) Transformatörleri  ve Akım Transformatörleri

Faz sırasına göre trafo çeşitleri:

Tek Fazlı Güç – Tek fazlı transformatörlerde bir tane primer sargısı bulunmaktadır. genellikle ev aydınlatması, priz, iklimlendirme ve ısıtma ihtiyaçları için güç sağlamak için kullanılır. Tek fazlı transformatörler, hem eşit sargı hem de ikincil sargı iki eşit parça halinde yapılmak suretiyle daha çok yönlü yapılana bilirler.

Üç Fazlı Güç – Güç, içinde üç adet tek fazlı transformatörün kullanıldığı veya üç fazlı transformatörde kullanılan transformatör içeren üç fazlı bir devre üzerinden sağlanabilir. Üç fazlı gücün dönüşümünde kayda değer miktarda güç söz konusu olduğunda, üç fazlı bir transformatör kullanmak daha ekonomiktir.

Transformatörün Yapısı:
trafolar, manyetik bir nüve üzerine birkaç kez sarılan yalıtılmış iletken sargılardan meydana gelmektedir. Kare şeklinde olan nüvenin etrafına primer ve sekonder olmak üzere iki çeşit sargı sarılarak meydana gelmektedir. Primer sargısı trafonun giriş sargısı olarak adlandırılır ve şebeke tarafına bağlanır. Sekonder çıkış sargısı ise yük tarafına bağlanmaktadır.

Transformatör Nasıl Çalışır?

Transformatörün nüve etrafına birkaç kez sarılmış sargılara alternatif gerilim uygulandığında nüve üzerinde manyetik alan indüklenir. Bu sırada diğer tellerde bir elektrik alanı oluşturur ve ardından meydana gelen  manyetik  alan, çıkış bobini (sekonder) üzerinde bir gerilim indüklenmesini sağlar.

Fizik düzeyinde  bir trafo, iki bobinin gerilim oranının ilgili bobinlerdeki sarım sayısının oranına eşit olduğunu belirten Faraday yasasından yararlanarak çalışır. Örneğin Transformatördeki çıkış (secondary) sargısının  sarım sayısı giriş (primary) sarım sayısından fazla ise çıkış gerilimi giriş geriliminden daha yüksek voltaj çıkışı olur.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here