akım korumalı priz nedir

Elektrik ile bu kadar iç içe bir yaşantı sürdüğümüz bir dönemde, elektriksel riskler ile her zaman karşı karşıyayız. Özellikle evde yaptığımız dikkatsizlikler sonucu, evde elektrik çarpmasına maruz kalabiliriz. Şok korumalı prizler, anahtarlı bir uzatma kablosundan çok daha fazlasıdır. Akım korumalı prizler, şebekede meydana gelen elektrik dalgalanmalarında elektronik cihazlarınızda oluşabilecek elektrik hasarlarını engeller. Normal bir uzatma kablolu prize göre, biraz daha maliyetli olabilse de, rastgele oluşabilecek bir güç dalgalanmasında, koruduğu elektronik cihazlarınızın maliyetini düşündüğünüzde oldukça mantıklı bir seçimdir.

Özellikle aşırı gerilim dalgalarının olduğu bölgede bir eviniz varsa, elektronik cihazlarınızı ve kendi sağlığınızı riske atmamalısınız. Bu yazımızda, akım korumalı priz nedir? Nasıl çalışır? Konularına açıklık getireceğiz.

Güç Dalgası Nedir?

Akım korumalı prizlerin nasıl çalıştığını anlamak için, güç dalgalanmalarının ne olduğunu anlamamız gerekir. Güç dalgalanması, elektrikli cihazlardan geçen standart voltaj seviyesini aşan voltaj miktarındaki artıştır. Evlerde kullandığımız elektrik Türkiye standartlarına göre 220 volt 50 hertz dir.

Aslında bakıldığı zaman, eviniz her yıl yüzlerce elektrik dalgalanması yaşayabilir fakat bunlar elektronik cihazlar tarafından tolere edilebilir bir seviyede olduğu zaman cihazlarınız zarar görmez. Bir cihazın güç dalgalanmasından etkilendiğini, cihaz aniden çalışmayı durdurduğu zaman anlayabilirsiniz.

Güç dalgalanmaları, bir ampul filamanına benzer şekilde elektronik cihazlarınızdaki kabloları ve bileşenleri ısıtabilir ve bunların yanmasına neden olabilir. Dalgalanmalar bir elektroniği bozmasa bile, dâhili bileşenlere aşırı yük bindirebilir ve bunların beklenenden daha kısa sürede arızalanmasına neden olabilir.

Güç Dalgalanması Neden Olur?

Dalgalanmalar, yüksek güçlü cihazlar, kötü kablolama, yıldırım düşmesi veya bölgenize elektrik hizmeti sağlayan firmanın ekipmanındaki bir sorun gibi birçok şeyden kaynaklanabilir. Çok nadir olmakla birlikte en çok bilinen güç dalgalanması sebebi yıldırımdır. Diğer yaygın nedenler arasında; klimalar, asansörler ve buzdolapları gibi yüksek güçlü cihazların çalışması yer alır. Bu cihazların içlerinde yer alan kompresörler ve motorlar, açılıp kapanma işlemi için çok fazla enerji harcarlar. Anahtarlama yaparken, güç için ani, kısa talepler yaratır ve böylece mevcut sabit voltaj akışını bozar.

Güç dalgalanmasının nedenlerinden biri de binanın elektrik sisteminde meydana gelen arızalardır. Bina elektrik sisteminin, dairelere sürekli ani güç kesintileri yaşatması, evlerde güç dalgalanmasına neden olur. Hatalı kablolama, elektrik şirketinin ekipmanıyla ilgili sorunlar ve arızalı elektrik hatları, güç dalgalanmalarının en yaygın nedenleri arasındadır. Evlerinize elektrik getiren karmaşık transformatör ve hat sistemindeki bir hata, düzensiz bir güç akışına neden olur dolayısıyla bu durumda da bir güç dalgalanmasına gerçekleşir.

 Akım Korumalı Priz Nasıl Çalışır?

Akım korumalı priz, ani güç dalgalanmalarının neden olabileceği hasara karşı koruma sağlar. Bir çıkıştan gelen akımı, kendisine takılı cihazlara kontrollü bir şekilde geçirerek çalışır. Şok korumalı priz, cihazların tutarlı bir güç seviyesi almasını sağlamak için herhangi bir ekstra voltajı yönlendiren metal oksit varistörü veya MOV içerir.

Metal oksit varistörü (MOV), basınca duyarlı bir valf gibi çalışır. MOV yüksek voltaj seviyeleri tespit ettiğinde direnci azaltır. Voltaj seviyeleri çok düşükse, direnci arttırır. Aşırı voltajı dengelemek için otomatik olarak devreye girer.

Bir MOV, güce ve topraklama hattına iki yarı iletken ile bağlanan metal oksit dâhil olmak üzere üç bileşene sahiptir. Yarı iletkenler, voltaj çok yüksek veya çok düşük olduğunda direnci değiştirecek şekilde elektronların hareket etmesine neden olan değişken dirence sahiptir.

Akım Korumalı Priz ile Anahtarlı Uzatma Kablolu Priz Arasındaki Farklar Nelerdir?

Akım korumalı prizler ile uzatma kablolu prizler, dış görünüşten birbirine benzeyebilir ancak çok farklıdırlar. Her ikisi de, fazla çıkış sağlıyor olsa da, Şok korumalı priz güç dalgalanmalarına karşı koruma sağlar.

Anahtarlı bir uzatma kablosunun maliyeti akım korumalı prizlere düşüktür. Anahtarlı bir uzatma kablosu, normal bir uzatma kablolu priz ile karşılaştırdığında üzerindeki açma/kapama anahtarı sayesinde bir devre kesici özelliğine sahip olsa da, akım korumalı prizler gibi olası bir elektrik sorununu durdurmaz veya azaltmazlar.

Akım Korumalı Prizlere Ne Takmalısınız?

Öncelikle akım korumalı priz alırken üzerinde joule (jul) cinsinden bir ifade ile karşılaşacağınızı belirtmek isteriz. Bu joule(jul) değeri, aşırı gerilim koruyucunun arızalanmadan önce ne kadar enerji emebileceğinin bir göstergesidir. Joule(jul) değeri ne kadar yüksek olursa; akım korumalı prizin, tek bir büyük güç dalgalanmasını veya birçok küçük dalgalanmayı idare edebilecek koruma eşiği o kadar yüksek olur.

Bu kriteri göz önünde bulundurarak, akım korumalı priz satın aldığınızı düşünelim. Bu noktada en çok sorular soru; akım korumalı prize ne takmalıyım? Akım korumalı prizin amacı, elektronik cihazları korumak olduğu için, öncelikli olarak; onarımı veya değiştirilmesi pahalı olan elektronik cihazları takmanızı tavsiye ederiz. Çünkü yeni cihazlar, daha hassas ve daha küçük bileşenlere sahiptir, dolayısıyla eski elektronik cihazlara göre, güç dalgalanmalarına karşı daha hassastırlar.

Bilgisayarlarda ve birçok cihazda bulunan mikroişlemciler, yüksek voltaja karşı en hassas olanlardır ve yalnızca doğru voltaj aralığında sabit bir akım aldıklarında çalışırlar. Bu yüzden akım korumalı priz ile korunabilecek bazı elektronik cihazlar şunlar olmalıdır:

  • Bilgisayarlar
  • Televizyonlar
  • Mikrodalgalar
  • Modemler/yönlendiriciler
  • Video oyun sistemleri ( PlayStation 4 veya Xbox One vb. )
  • Üst düzey ses ekipmanı

Akım Korumalı Priz Tam Koruma Sağlar Mı?

Akım korumalı prizlerin, dalgalanmalara karşı %100 koruma sağladığını varsaymak yanlış olur. Çünkü akım korumalı prizlerinin başarısız olmasının birçok nedeni vardır. Örneğin, akım korumalı prizler, sonsuza kadar dayanacak şekilde tasarlanmamıştır. Bu yüzden MOV’un ne zaman yıprandığını size bildiren gösterge ışıklı bir akım koruma prizi tercih edin.

Ayrıca akım korumalı prizler, yakına düşen bir yıldırımın oluşturduğu güç dalgalanmasına karşı koruyucu olamayabilir. Yakınınıza yıldırım düşmesi düşük bir olasılıktır fakat yıldırım veya diğer ciddi dalgalanmalara karşı korunmaya ihtiyacınız olduğunu düşüyorsanız, ana elektrik panonuzun önüne monte edilmiş tüm evi kapsayan bir aşırı gerilim koruyucuya yatırım yapabilirsiniz.

Ayrıca akım korumalı prizlerin, topraklamanız iyi olduğu sürece size fayda sağlayacağını unutmayın. Topraklanmamış prizleri olan eski bir eviniz varsa veya uygun topraklama ve kablo tesisatınız yoksa akım korumalı prizden fazla fayda sağlayamazsınız. Bunun nedeni, aşırı gerilim için bir kaçış yolu olmamasıdır.

Akım Korumalı Priz Alırken Nelere Dikkat Etmeliyiz?

Akım korumalı prizin ne olduğu ve nasıl çalıştığı gibi konularda fikir sahibi olduk. Akım korumalı prizin faydalarını da inceleyip satın almaya karar verdiysek, akım korumalı priz alırken nelere dikkat etmeliyiz? Birlikte inceleyelim.

  • Neyi korumak istediğinizi düşünün.
  • Yeterli sayıda çıkış olan akım korumalı prizi tercih edin.
  • Gerekli sertifikaları olan ve geçici voltaj dalgalanma koruyucusu olduğundan emin olun.
  • Sıkıştırma voltajını ve enerji emme derecesini kontrol edin.
  • Garantili bir ürün alın.
  • Gösterge ışığına sahip olduğundan emin olun.

Enerji emme derecesini ve kenetleme voltajını da mutlaka kontrol edin. Enerji emme derecesi, akım korumalı prizin arızalanmadan önce ne kadar enerji emebileceğini ifade eder ve minimum 600 ila 700 joule (jul) arasında olmalıdır. Sıkıştırma voltajı, MOV’u tetikleyen voltaj miktarıdır. İdeal olarak, sıkıştırma voltajı; 400 volt veya daha az olmalıdır.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here