Asenkron motorlarda frenleme

Asenkron motorlarda frenleme ile yükü harekete geçirecek momentin meydana gelmesi sağlanır. Bu moment yardımıyla da sistem çalışır. Asenkron motorlardaki frenlerin güvenli bir şekilde durdurmak, kısa sürede durdurmak, belirli bir konumda tutmayı sağlamak gibi görevleri vardır. Motorlarda yol vermek ne kadar zahmetli bir işse, motorları frenlemekte bir o kadar zahmetlidir.

Motorların enerjisi kesildiğinde rotorun kendi ataletinden kaynaklı bir süre daha dönüş sağlanır. Motorun durması için stop butonuna basıldığında motor direk durmayarak kısa bir süre azalan hızla dönmeye devam eder ve en son durur. Özellikle büyük güç gerektiren sistemlerde kullanılan bir asenkron motor ise ebatlarının büyük olmasıyla orantılı şekilde durma süreleri de uzamaktadır.

Asenkron motor kullanılan her makinede veya her uygulamada aynı frenleme sistemi kullanılamayabilir. Makinenin büyüklüğü, gücü, nerede durması gerektiği gibi etkenler bu frenleme sisteminin yöntemini değiştirmektedir. Motor kısa sürede durdurulduğunda hem iş kazası riskinden hem de zaman açısından kazançları beraberinde getirir. İşte motorun stop butonuna basıldığı zaman hemen durması için tercih edilen yöntemlere frenleme denilir.

Asenkron motorlarda en çok bilinen frenleme yöntemleri elektronik olarak yapılan DC dinamik frenleme ve mekanik olarak yapılan balata ile frenleme yöntemleridir.

DC Dinamik Frenleme

DC dinamik frenleme asenkron motorların frenlenmesinde sıkça tercih edilen yöntemlerden birisidir. DC dinamik frenleme yönteminde motorun stator sargılarına ulaşan enerji kontaklar yardımıyla sargılardan ayrılır. Sargılardan ayrılması işlemi tamamlandıktan hemen sonra her iki faza doğru gerilim sağlanır. Doğru akımın stator sargılardan geçmesiyle beraber durağan bir manyetik alan oluşturulması sağlanır. Manyetik alan rotor iletkenlerinde bir gerilim indükler ve bu gerilimle rotor ile stator manyetik alanını aynı hizaya getirir, frenleme başarılı bir şekilde sağlanmış olur. DC bağlantı yapıldığı sırada devreye seri olacak şekilde bir adet direnç bağlanır bu direnç akım sınırlayıcı görevi görür. Direnç sayesinde rotorun sahip olduğu enerji bakır kaybı ve ısı olarak soğrulması sağlanır.

Mekanik (Balata İle) Frenleme

Bu yöntemde iki adet balata aracılığıyla motor kasnağının sıkıştırılması sağlanır. Motor frenlemesi için bu balatalar sıkıldığında mekanik frenleme elde edilmiş olunur. Motor miline bağlanacak balatalar, yay aracılığıyla sıkılarak volanın dönmesinin engellenmesi sağlanır. Asenkron motora besleme verildiğinde eş zamanlı olarak fren bobinine de besleme gerilim gitmiş olacağı için balatanın mekanizması açılarak, motorun hareket etme işlemi başlar. Motorun enerji kesildiğinde fren bobininin devreden çıkmasıyla beraber balatanın mekanizması da volanı sıkarak motorun hareket etmesini engellemiş olacaktır.

Ani Frenleme

Asenkron motorlar bir yönde dönerken şebekeden ayrılarak tam tersi yönünde döndürülmesi işleminin başlaması için hemen şebekeye bağlanırsa asenkron motorun milinde ters yönde döndürme momenti oluşur. Bu sayede devir sayısı hızlı bir şekilde azalarak sıfıra ulaşır yani frenleme başarılı bir şekilde sağlanmış olur. Çok kısa sürede frenleme yapabilen en iyi yöntem ani frenleme yöntemidir. Ani frenleme sisteme büyük güce sahip olan motorlara ve büyük güç ile kalkan motorlara uygulanamaz. Uygulanması durumunda asenkron motor şebekeden çok yüksek gerilim çekecek ve döndüreceği yük için tehlikeli mekanik gerilimler üretir.

Tüm bu başarısının yanında mekaniksel birçok tehlikeyi de barındıran bir frenleme tekniğidir. Bu tehlikeleri şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Eğer asenkron motor yere güzel bir şekilde sabitlenmemişse ani fren yapması sırasında motoru yere sabitlemek için kullanılan vidaların kopması ve statorun dönmesi gibi tehlike oluşturabilir.
  • Örneğin bir bant sisteminde çalışan asenkron motora ani frenleme yöntemi uygulanırsa bandın üzerinde giden malzemeyi üzerinden fırlatma ihtimali mevcuttur. Eğer üzerinden fırlatma gibi bir tehlike bulunuyorsa ani frenleme yöntemi kullanılmamalıdır.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here