Barometre Nedir

Barometre, atmosferdeki (havadaki) toplam basıncı ölçmeye mümkün kılan bir araçtır ve cıva bu amaç için en yaygın kullanılan barometrelerden biridir. Yani atmosferin belirli bir noktada uyguladığı baskıyı algılar. Vücudumuzun her noktasına basınç uygulayan atmosfer basıncı, yükseklere çıkıldıkça farklılık gösterir. Sadece yükseklik değiştikçe değil, soğuk ve sıcak hava akımları da, hava basıncının değişmesine neden olur.

Atmosferik Basınç Nedir?

Havanın atmosferin herhangi bir noktasına uyguladığı kuvvettir. Yani hava çok soğuk olduğunda alçalır ve basınç artar, tersine hava çok sıcaksa yükselir ve basınç düşer

Barometreyi kısaca tanıdıktan sonra barometrenin buluşuna bir göz atalım.

Barometreyi Kim Buldu? Barometre Nasıl Bulundu?

Doğal vakumların varlığını kanıtlamak amacıyla 1640 yılında başlayan deneyler sonucu atmosferik basınç keşfedildi. 1643 yılında ise Evangelista Torricelli’nin; içi civa dolu uzun bir tüp ile yapmış olduğu deneyiyle Barometreyi bulmuştur.

Torricelli; uzun bir tüpü civa ile doldurdu, bir ucunu kapattı, diğer ucunu bir kaba yerleştirdi.  Tüp açıldığı zaman civa dışarı akıp kabı doldurdu, bir süre sonra tüpün aşağısında dörtte biri durdu ve dökülmeye devam etti. Bunun durması için kaba bir basınç olması gerekiyordu, daha önce ağırlıksız olduğundan inanılan atmosferin bu basıncı gerçekleştirdiği anlaşıldı. Bu sayede barometre icat edildi.

Zaman içerisinde hem amatör hem profesyonel anlamda çeşitlendi, çeşitli süslemeleri yapıldı. Civalı olan barometrenin çalışması için sıvı basıncını eşitlemek adına en faz 3 feet yükseklik gerekiyordu.1840 yılına gelindiğinde ise havalı barometre icat edildi.  Havalı barometre, civalı barometreye göre daha pratik ve basitti.

Barometre Çeşitleri

17.yüzyılın sonlarında ağaç işçileri tarafından süslenmeye başlayan barometre günümüze kadar çeşitli süslemelerle gelmiştir. Süslemelerle birçok güzel görüntüye sahip olan barometre çeşitleri 3 tanedir. Barometre çeşitlerini yakından inceleyelim.

Civalı Barometre

1643 yılında basıncın azaldığını düşen civa miktarıyla gösteren Evangelista Torricelli tarafından keşfedilen ilk barometre çeşididir. Civalı barometrelerde, yükseklik ne kadar artarsa, içerisindeki civa miktarı bir o kadar düşer. Barometre çeşitleri arasından en hassas olanıdır.

Civalı sütununun yüksekliği barometredeki basıncı gösterir. Deniz düzeyinde, civa sütunundaki yükseklik 76 cm eşittir. 76 cm civa aynı zamanda 1 atmosfer basıncına eşittir. Civa sütunun alçalıp – yükselmesi atmosfer basıncının değiştiğini gösterirken aynı zamanda bu yolla hava durumu da tahmin etmek mümkündür.

Havalı Barometre

Havalı barometre, atmosfer basıncına bağlı olarak daralan ve genişleyen bir yapıya sahiptir. Daralma ve genişleme miktarını, rakamlı bir düzenek ile ölçek üzerinde işaret eden bir kutu görünümündedir. Havalı barometrenin diğer adı aneroid barometredir. Aneroid sözcüğü “ sıvısız “ anlamına gelmektedir.

Hava taşıtlarında ve dağcılıkta kullanılan altimetreler, aneroid barometrelerin en yaygın kullanılan örnekleridir. Atmosfer basıncı, deniz seviyesinden yükseldikçe azalır. Altimetre ibresi, gözlem yapan kişinin içinde bulunduğu atmosferik basınç düzeyine karşılık gelen yüksekliği gösterir. Oldukça güvenli olan ve doğru sonuçlar veren havalı barometre, civalı barometrelerin yerini almaya yetmiştir.

Dijital Barometreler

Pusula ve termometreler olduğu gibi, barometrelerde de dijital ölçüm yapabilen türleri mevcuttur. Dijital barometreleri çalışma prensibi biraz farklıdır. Dijital barometre; sensörleri sayesinde, deniz seviyesinden yüksekliği gösterir.

Dijital barometredeki sensörlerin etrafına ince bir tel zar gibi sarılır. Bu zarar uygulanan basınç değiştiğinde telin direnci de değişim gösterir. Teldeki direnç voltaj değişimi olarak ölçülür. Voltajın aldığı değer, basınç birimine dönüştürülerek, göstergede görünür.

Günümüzdeki akıllı telefonların bazılarında barometre sensörleri bulunur, bu sensörler telefonun içerisindeki yazılım ve uygulamalar sayesinde açık hava basıncını gösterebilmektedir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here