bor madeni nedir

Türkiye’de yüksek oranda bulunan en önemli yer altı zenginliklerimizden biri olan Bor madeni, birbirinden farklı sektörlerde kullanılan çok işlevli bir maden olarak dikkat çekmektedir. Peki bor madeni nedir? Nerelerde kullanılır? Özellikleri nelerdir? Gelin birlikte inceleyelim.

Bor madeni, periyodik tabloda B simgesiyle gösterilir.  Atom numarası 5, atom ağırlığı ise 10.81, metal ile ametal arasında yarı iletken bir özelliğe sahiptir. Bor madeni, 2500 °C kaynayan ve 2500 °C eriyebilen bir yapıya sahiptir. Doğada 230 farklı çeşidi bulunmaktadır. Bor madeni, doğada serbest bir yapıda bulunmaz, tuz haline ve diğer madenlerle birleşik bir halde yer alır.

Sert bir yapısı olan ve ısıya dayanıklı olan bor madeni ilk defa 4000 sene önce çıkartılmış ve Tibet’te kullanılmıştır. Tibet’teki kullanımından sonra, Hitit ve Sümer uygarlıkları tarafından da gümüş ve altın işçiliğinde kullanılmış, devam eden dönemlerde Araplar tarafından ilaç ile alakalı işlerde, Eski Yunanlılarda temizlik işlerinde, Romalılarda cam işleme işlerinde, Mısırlılarda ise mumyalama işlerinde kullanılmıştır. Görüldüğü üzere bor madeni günümüze gelene kadar birçok uygarlık tarafından farklı farklı sektörlerde kullanılmıştır.

Bor Özellikleri

Bor hem günümüzün hem de geleceğin en önemli elementleri arasında yer alıyor. Özellikle enerji kaynağı olarak kullanılabilecek potansiyeli olan bor madeni, hala pek çok alanda hammadde olarak kullanılıyor. Bor madeninin özelliklerini inceleyecek olursak;

  • Bor madeni safir kristal olarak ve yarı iletken özelliğe sahiptir.
  • Yüksek sıcaklık değerlerinde bir metal gibi elektrik iletirken, düşük sıcaklıklarda ise yarı iletken bir hal alır.
  • Çeliğin sertliğini arttırır.
  • Geleceğin önemli enerji kaynak adayıdır.

Bor Hangi Alanlarda Kullanılır?

Bor madeninin geçmişte birçok uygarlık tarafından farklı farklı alanlarda kullanıldığından bahsetmiştik. Bor madeninin günümüzdeki kullanım alanları ise aşağıdaki gibidir:

  • Endüstri sektöründe çeliği sertleştirmede kullanılır.
  • Nükleer yakıt teknolojisinde kullanılır.
  • Bakır bazlı alaşımlarda gaz giderici olarak değerlendirilmektedir.
  • Aktif ve pasif güvenlik sistemlerinden kullanılır.
  • Deri renklendirmede kullanılır.
  • Bitki ve böcek öldürmede kullanılır.
  • Çimento korozyon önleyici olarak kullanılmaktadır.
  • Kozmetik ve ilaç sanayinde kullanılmaktadır.
  • Kaplama, emaya, boya, tekstil sanayilerinde aktif olarak kullanılmaktadır.

Türkiye’de en çok bulun bor yatakları

Dünya’daki bor rezervlerinin yaklaşık %72’si Türkiye’de bulunmaktadır. Türkiye’den sonra en çok bor rezervleri ise Çin, Amerika ve Rusya’dadır. Türkiye’de en çok bulunan bor yatakları; Eskişehir – Kırka, Kütahya – Emet, Kütahya – Kestelek ve Balıkesir – Bigadiç’tir.

Kestelek Bor işletmeleri:  Bir yıllık üretim kapsasitesi, 100.000 ton’dur.

Bigadiç bor işletmeleri: Bir yıldaki 200.000 ton üretim kapasitesi sağlar.

Emet Bor İşletmeleri:  Bir yılda 500.000 ton üretim karşılar.

Kırka Bor İşletmeleri: Bir yıldaki üretim miktarı 800.000 ton’dur. Ayrıca Kırka Bor yatağı, Dünyadaki en büyük bor yatağıdır.

Sonuç olarak geçmişte ve günümüzde birçok uygarlık ve ülke tarafından farklı alanlarda kullanılan bor madeninin gelecekte de öneminin artacağı kesindir. Günümüzde uçakların yakıtlarında katkı malzemesi olarak kullanılan bor madeninin gelecekte ise kara ve deniz taşıtlarında kullanılması planlanmaktadır. Yapılan araştırmalara göre bor madeninin pillerde kullanılabilmesi durumunda 3 kat daha fazla güçlü sağlayacağını tespit edilmiştir. Bu noktada elektrik ile çalışan araçların pil gücü sıkıntısının da çözümlenmesi planlanmaktadır. Bor madeninin, diğer madenlerin yerine kullanılmasıyla ilgili araştırmalar ise devam etmektedir.

Bor madeninin hafif olması, enerji verimliliği, ısıya karşı dayanıklılığı, hafif olması gibi özelliklerini göz önüne aldığımız zaman ilerleyen günlerde kullanım alanlarının artmasıyla önemi daha fazla artacaktır. Dünya’daki en büyük bor madeni rezervine sahip olduğumuzu düşünecek olursak, ülkemiz stratejik açıdan oldukça büyük bir güç kazanabilir.

Bu yüzden bor madeninin kullanım alanlarının genişletilmesi ve farklılaştırılması için çalışmalar yaparsak, ekonomik açıdan da güçlenmiş oluruz.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here