Çift Devirli Asenkron Motor

Çift devirli asenkron motorlar diğer ismiyle dahlender motorlar, asenkron motorun stator sargısının tek veya iki sargı ile sarılmasıyla motorun rotorundan 2 veya 3-4 değişik devirde çalışmasını sağlayabilen motorlardır.

Yaklaşık 100 yıl kadardır kullanımda olan asenkron motorlar, güç elektroniği ve üretim teknikleri alanındaki gelişmelerle birlikte kontrol edilebilir bir yapıya bürünmüşlerdir. Kontrol edilebilirliğin artışından dolayı da günümüz endüstri alanında çok fazla tercih edilmiş ve en çok kullanılan motor tipi haline gelmeyi başarmıştır.

Çift devirli motorların temel prensibi, motorunun devrini değiştirirken kutup sayısının değiştirilmesi işleminin uygulanmasından geçmektedir. Asenkron motorlarda devir sayısını değiştirebilmek için ya besleme frekansını değiştirmek ya da motorun kutup sayısını değiştirmek gerekmektedir.

Çift devirli motorlarda klemense toplamda 6 adet uç çıkarılır. Teorik olarak bakıldığında üç farklı devirli motor için motorun statoruna iki farklı sargı sarılır. Yapılan sargılardan birinde dahlender bağlantının yapılması gerekir. Onun haricinde klemens kutusuna ise 9 adet uç çıkarılır. Dört devirli asenkron motorda ise statora yine dahlender bağlantılı iki adet sargı sarılır. Klemens kutusunda bulunan uç sayısı ise 12 adete çıkar. Klemens kutusunda fazla uç olmasından ve karışıklık yaratmasından dolayı bu tip sarımlar pek çok tercih edilmez. Dahlander sargı özel bir sargı şeklidir. Devir sayısındaki oran 2 kat fazla olacak şekilde örneğin 3000/6000, 6000/12000 sargı şekline dahlander sargı denilmektedir.

Çift devirli asenkron motorların endüstride kullanım alanı bir hayli fazladır. Genel olarak bakıldığında tek devirli asenkron motorların kullanıldığı hemen her yerde kullanılabilmektedir. Özellikle birden fazla devir ihtiyacına sahip olan yerlerde tercih edilir. Kullanıldığı yerler şu şekildedir:

  • Körükler
  • Vantilatörler
  • Bant konveyörleri
  • Kompresörler
  • Pistonlu pompalar
  • Ağaç işleri makineleri
  • Aspiratörler
  • Matkap tezgâhları
  • Torna
  • Freze
  • Santrifüi pompalar

Çift devirli asenkron motorlar endüstride oldukça geniş bir yelpazeye sahiptir.

Çift Devirli Asenkron Motorlarda Çalışma Prensibi

Çift devirli asenkron motorlar, tek devirli asenkron motorlar ile karşılaştırıldığında yapı ve özellik bakımında aynı standartlara sahiptirler. Tek devirli asenkron motor ile çift devirli asenkron motor arasındaki tek fark tek devirli asenkron motorun statorunda tek sayılı kutup sargısı varken çift devirli asenkron motorun statorunda farklı kutup sayılarına sahip tek veya çift sargı bulunmaktadır.

Asenkron motor düşük devirlerde çalıştırılırken büyük kutup sayılı sargının oluşturduğu manyetik alan ile birlikte rotor yavaşça döner. Yüksek devirde çalıştırılırken ise küçük kutup sayısına sahip sargının oluşturduğu manyetik alan ile rotor hızlı bir şekilde döndürülür. Eğer çift devirli asenkron motora dahlander bağlantı yapıldıysa her iki hızdaki dönüş yönü de aynı olmak zorundadır. Çift devirli asenkron motorda aynı dönüş yönünü elde edebilmek için klemens tablosunda bulunan U-V-W uçlarının 1 W fazın 2 U ucuna, 1 U ucu ise 2 W ucuna denk gelecek şekilde gibi bağlanmalıdır.

Dahlander sargıya sahip motorlarda 1U- 1V- 1W uçlarına enerji verildiği zamanlarda motor düşük hızla çalışmaktadır. Bu uçlar kısa devre yapıldığı zaman ve enerji ise 2U- 2V- 2W uçlarına verilirse motorun yüksek hızla çalışmasına imkân sağlar.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here