Dinamometre motorun kuvvetini, torkunu ve gücünü ölçmek için kullanılan ölçü aletidir. Diğer adı ise kuvvet ölçerdir.  Birimi Newton’dur ve N harfi ile gösterilir. Sıklıkla kullanıldığı alanlardan biri otomobil beygir gücü ölçümü alanıdır.

Bir dinamometre, endüstride gerilme veya sıkıştırma testleri sırasında kuvveti ölçmek için kullanılan bir ölçüm cihazıdır. Dinamometrenin içinde bulunan sarmal yaya uygulanan kuvvet dinamometrenin uzamasına neden olur. Kuvvet arttıkça yayın uzama oranı da o derece fazla olacaktır. Yayın uzama miktarı baz alınarak ölçüm işlemleri tamamlanır. Dinamometrelerde daha kolay şekilde ölçüm yapmak için eşit olarak bölümlendirilmiş olan göstergeler yer alır. Ölçülen her değere Newton adı verilmiştir.

Her dinamometre yayının belirli bir esneme sınırı bulunur. Bu nedenle fazla büyüklüğe sahip olan kuvvetleri ölçebilmek için farklı türden dinamometre türleri gündeme gelmelidir. Hassas ölçüm için kullanılan dinamometrelerde kullanılan yay türü diğer çeşitlere nazaran daha ince ve esnektir. Kuvvetin hacmine bağlı olarak dinamometre seçiminin yapılması gerekir. Gereğinden fazla kuvvet uygulamak yayın esnekliğine zarar vereceğinden dinamometre bu aşamadan sonra kullanılamaz hale gelebilir. Bu nedenle kuvvet ölçerin yapılan işe uygun olup olmadığına dikkat etmek önem taşır.

Özellikleri

Kuvvet ölçer bakırın esnek özelliğinden faydalanılarak oluşturulmuştur. Cisim iç içe geçmiş olan iki farklı borudan oluşur. İçte yer alan boruda yay bulunurken, cisim bu borudaki çengele takılır. Yer takılan cismi ne kadar kendine çekerse, cismin ağırlığı o kadar fazladır. Piyasadaki dinamometre modelleri daha çok küçük çaplı cisimleri ölçmek için kullanılır. Dinamometre üzerinde maksimum azami kuvvet yazılı olurken, buna bağlı olarak uygun kuvvet ölçer seçimi yapılabilir.

Dinamometre yapısı

Dinamometre Çeşitleri

Dinamometreler ölçtükleri cisme bağlı olarak kendi aralarında çeşitlere ayrılır. Analog veya dijital olmalarına göre fiyatlarında değişiklik olabilir. Dinamometre modelleri ise şu şekilde sıralanmaktadır:

  • Dijital dinamometre
  • Analog
  • El
  • Akselerasyon
  • Marine
  • Şase
  • Endüstriyel dizel motor
  • Yük
  • Yol
  • Motor
  • Karting

En sık kullanılan dinamometre çeşitleri arasında motor, yük, akselerasyon ve yol dinamometresi bulunmaktadır.

Yük Dinamometresi

Otomobillerin yük altında olduğu süreçte ölçümlerinin yapılması prensibiyle çalışır. Elektrikli fren sayesinde araç bir devirde yüklenmeye başlar. Belirtilmiş olan devrin kuvvet ölçere girilmesinden sonra, istense bile bu devrin üstüne çıkılması mümkün değildir. Frendeki yük okuyucu sayesinde tekerleklerin tork değeri ortaya çıkarılarak beygir gücü rahatlıkla tespit edilebilir. Kullanımı son derece yaygın olan bu kuvvet ölçer türü sayesinde kısa süre içinde sonuç alınabilmektedir.

Akselerasyon Dinamometresi

Bu dinamometrelerde ölçüm bilgisayar sayesinde hesaplanır. Araçlar silindir üzerindeyken bin devir noktasında yapılan ölçümlerdir. Yapılan ölçümler motorun kuvvetini, motorun yavaşlama sırasındaki kayıpları gibi çeşitli verileri sunmaktadır. Ölçümün özellikle amacı motorun hızlanma aşamasındaki detayları kapsamlı bir şekilde incelemeye almaktır.

Hidrolik Dinamometre

Hidrolik dinamometre, kuru sürtünmeden ziyade akışkan sürtünmesindeki gücün dağıtılması prensibi ile çalışır. Prensipte yapısı sıvı volanınkine benzer. Motorun çıkış miline bağlanmış bir iç döner eleman veya pervaneden oluşur. Bu pervane, bir miktar hidrolik sıvı ile doldurulmuş bir muhafazada döner. Geliştirilen merkezkaç kuvveti nedeniyle dış mahfaza, pervane ile dönme eğilimindedir, ancak denge ağırlığını destekleyen bir tork kolu ile dirençlidir.

Pervane ve sıvı arasındaki sürtünme kuvvetleri, kasa üzerine yerleştirilmiş yay dengesi ile ölçülür. Gücün yayılması nedeniyle oluşan ısı, sürekli olarak, genellikle su olmak üzere, çalışma akışkanının temini ile taşınır. Dış, pervane ile gövde arasındaki su akışını kısmen veya tamamen soyutlamak için dışarıya hareket ettirilebilen kanal kapılarının düzenlenmesi ile kontrol edilebilir.

Kondansatörlü Dinamometre

Hassas ağırlıkları üstün duyarlılık seviyesiyle ölçmek için tasarlanmıştır. Uygulanan kuvvet basınca dönüşerek kondansatör değerleri değişir. Bunun sonucuna bağlı olarak frekans değeri dönüştürülerek yazdırılır.

Motor Dinamometre

Bu kuvvet ölçer türü daha çok fabrikalarda kullanılan çeşitlerden biri halindedir. Motorlardaki volan çıkışı doğrudan dinamometreye bağlanarak, volan çıkışında kuvvet ölçümü gerçekleştirilir. Bu ölçümün yapılabilmesi için ekstra işlemlere gereksinim duyulur. Motorun araçtan sökülmesi ölçümün gerçekleştirilmesi için şarttır. Bu nedenle diğer ölçüm yöntemlerine göre olumsuz olan bazı noktalara sahip olduğu bilinir.

Yol Dinamometresi

Sıklıkla tercih edilen yol dinamometresi daha çok ölçüm merkezleri ve otomobil marka servisleri tarafından kullanılır. Bu işlemde aracın tekerlekleri iki silindir arasına alınarak sabitlenir. Tam gaz halinde ölçüm işlemi yapılır. Bu kuvvet ölçer sayesinde ölçümler birden fazla yöntem üzerinden yapılabilir. Bu işlem motor çıkış gücü ve tekerlek gücü gibi çeşitli verilerin ortaya çıkmasına yardımcı olmaktadır.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here