e atık

Elektronik atık, basit tanımıyla kullandığımız elektronik cihazların kullanım ömrünü tamamlayıp çöp haline dönüşmesidir. Çöp dediğimizde hepimizin aklına gıda artıkları geliyor fakat elektronik cihazlarında çöpü var. Hepimizin evinde buzdolabı, çamaşır makinesi, televizyon, bulaşık makinesi gibi bir takım elektronik cihazlar var. Bu cihazlar alındıktan belli bir seneye kadar ( genelde bu ömür kullanılamaz duruma getiren ekstra bir arıza durumu olmadığı sürece 5 ila 10 sene oluyor. ) bizlere hizmet ederler.

Bozulan elektronik cihazları yeri gelir tamir ettirir kullanır yeri gelir kullanıma etki etmeyen bir durumdaysa olduğu haliyle kullanırız. Fakat bir noktadan sonra cihaz ne olursa olsun örneğin ana kartı bozulduğu zaman cihazın aslında beyni bozulmuş oluyor ve o noktada cihazı tamir ettirmektense, yenisini almanın aynı rakama hatta bazı durumlarda daha uygun bir rakama geldiğini görüyoruz.

İşte hepimizin kullandığı bu elektronik cihazların belirtilen durumlar nedeniyle ömrünü tamamladığında insan ve çevre sağlığı için hem de depolama alanlarını işgal etmemesi için elektronik atık geri dönüşüm tesislerinde geri dönüştürülmesi gerekmektedir.

Elektronik Atıkların Çevreye Zararları

Bizi endişelendiren ve üzerinde çalıştığımız sorun, elektronik atıkların açıkta bırakılması ve bu da son derece kirletici. Bu Atık Elektrikli ve Elektronik Ekipmanların sahip olduğu metaller ve diğer elementler zehirlidir ve çevreyi kirleterek soluduğumuz havaya, toprağa ve içtiğimiz suya zarar verir.

Çevre kirliliği bu nedenle tüm insanların sağlığını etkiler. Sağlık uzmanları, kurşun gibi maddelerin vücuda getirdiği sorunları (hemoglobin biyosentezindeki bozukluklar ve anemi, artan kan basıncı, böbreklerde hasar, düşükler, sinir sistemi bozuklukları ve doğurganlığın azalması) detaylandırmaktadır. adam); arsenik (ölümcül zehir); Selenyum (deri döküntüsü ve iltihaptan şiddetli ağrıya kadar); kadmiyum (ishal, şiddetli mide ağrısı ve kusma, kırık kemikler, sinir sisteminde hasar ve hatta kansere neden olabilir); krom (deri döküntüleri, mide rahatsızlığı, ülser, böbrek ve karaciğer hasarı ve akciğer kanseri); nikel (akciğerleri etkiler, spontan düşüklere neden olur).

Elektronik Atıklar

Aşağıdaki ürünler elektronik atık olarak kabul edilir

  • Elektronik Cihaz Şarj Cihazları
  • Televizyonlar / Monitörler / Ekranlar
  • Fare / Klavyeler / Kablolar / Uzantılar
  • Bilgisayarlar / Dizüstü Bilgisayarlar (Taşınabilir Bilgisayarlar) / Sunucular
  • DVD ve VHS cihazları / Kaset çalar
  • Telefonlar / Cep Telefonları / Telefon Cevaplama Makineleri
  • Hoparlörler / Stereo Ekipman
  • Kablolama / Kablolama / Baskılı Devre Kartları
  • Mikrodalga Fırınlar / Tost Makineleri / Küçük Elektrikli Ürünler
  • Alkalin ve Şarj Edilebilir Piller
  • Yazıcılar / Faks Makineleri
  • Video Oyun Konsolları / Aksesuarları

Türkiye’de ve Dünya’da Elektronik Atık

Yapılan araştırmalarda Dünyada her yıl ortalama 20 – 50 milyon elektronik atık olduğunu ortaya koymuştur. Türkiye’de ise yıllık          535.000 ton e-atık ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Bu miktarın ise 10.000 – 25.000 tonluk kısmı yani %2.5’luk bir kısmı geri dönüştürülebilmektedir.

ABD’ye baktığımızda ise 100 milyondan fazla bilgisayar atılmasına rağmen, bu elektronik atıkların sadece %20’si geri dönüştürülebilmektedir.

Tüm bu veriler ışığında rakamları incelediğimiz zaman Dünya’daki depolama alanlarının hızla dolduğunu söyleyebiliriz. Doğru ve yasal olan elektronik atıkların tesislere kurularak birçok atık şirketi gelişmekte olan ve kötü yönetilen ülkelerin şehirlere e-atık göndererek tesis kurarak geri dönüşüm yapmaktan daha ucuz alternatif fakat yasal olmayan bir yol bulmuşlardır.

Çin, elektronik atık konusuna ciddi önem veriyor. Dünyadaki e-atıkların %70’ini alıp, Guiyu bölgesine sevk ederek burada e-atıkların dönüşümünü sağlıyor. Guiyu’da yer alan e-atık dönüşüm tesisinde 150.000’den fazla kişinin istihdam edildiği bilinmektedir.

Elektronik Atık Sorunu Nasıl Çözülür?

E-atık sorunu, buzulların erimesi gibi bütün insanlığın ortak sorunudur. Tüm ülkelerin elektronik atıkların geri dönüşümü için gerekli tesisleri kurması ve işletmesi – işlettirmesi gerekmektedir. Devlet tarafından izin verilen ve elektronik atık geri dönüşüm tesisi kuran şirketlerin ise sık sık denetlenmesi gerekmektedir. Zira daha öncede belirttiğimiz gibi bu tarz şirketler elektronik atıkları geri dönüştürmek üzere tesis açıp sonrasında bu e-atıkları farklı yollarla diğer az gelişmiş ülkelerin kentlerine daha ucuz yollarla gönderebilmektedirler.

Elektronik atıkların tek çözümü geri dönüşüm tesisleri değildir. Elektronik atıkların doğru kanallar üzerinden doğru yerlere yönlendirilmesi de çok önemlidir. Bunun bir çözümü de eğitimden geçiyor. Halk elektronik atık ve e-atık geri dönüşüm gibi konularda detaylı olarak eğitimlerle bilinçlendirilmelidir. Çünkü bazı belediyelerin e-atığı kabul eden transfer istasyonları vardır. Yani tüketici olan ve kullanımı ilk gerçekleştiren döngünün ilk kısmında yer alan insanlar elektronik atıkların bir cam, kâğıt vb. gibi atıklar nasıl ayrılıyorsa bunu da öyle ayırarak süreci doğru başlatmalılar. Yazımızın içerisinde bahsettiğimiz elektronik eşya kategorilerinden herhangi birine veya birkaçına sahip olan insanlar, bu cihazların faydalı ömürleri bittiği zaman normal bir çöp atar gibi sokaktaki çöp tenekesinin içerisine atmamalıdırlar.

Elektronik atıkları, belediyelerin sokaklara koyacağı büyük geniş kutular aracılığıyla gerekli istasyonlara ulaştırmak gereklidir. Bu sayede gerekli yerlere ulaştırılan elektronik atıkların dönüştürülen kısımları yardımsever kurumlar aracılığıyla gerekli yerlere ulaştırılabilir, kullanılmaz halde olanlar ise elektronik atık imha tesislerinde uygun yollarla bertaraf edilebilir.

Sonuç olarak elektronik atık sorunu; insanların, belediyelerin, devletin, kurum ve kuruluşların, ülkelerinde yani tüm Dünya’nın sorunudur. Bu sorunu el birliğiyle çözmek Dünya’mızı yaşanmaz bir hale getirmekten kurtarır.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here