pilz Güvenlik Rölesi

Güvenlik Röleleri, güvenlik fonksiyonlarını yerine getiren cihazlardır. Makine tasarımında insan ve makine güvenliği için en önemli konudur. Emniyet devreleri ve röleleri doğru bir şekilde kullanabilmemiz için çalışma  prensiplerini iyi bir şekilde anlamak gerekmektedir.

Bununla birlikte, güvenlik genellikle kafa karıştırıcı bir konu haline gelir çünkü ona çok fazla terminoloji görülmektedir. Bütün bu terminoloji emniyet devreleri, fonksiyonel emniyet ve dolayısıyla emniyet rölelerini tanımlayan standartlardan geliyorlar.

Güvenlik Rölesi Nedir?

Her emniyet rölesi belirli bir işlevi izler. Bunları diğer güvenlik rölelerine bağlayarak, bir makine veya tesisin tam olarak izlenmesini sağlayabilirsiniz. Güvenlik röleleri, mevcut güvenlik standartlarını karşılamanın basit ve verimli bir yoludur, bu da personeliniz ve ekipmanınız için güvenli çalışma ve uzun bir hizmet ömrü sağlar.

Makine güvenliği ile uygulandığın zaman, genellikle bir güvenlik devresi oluşturulması gerekmektedir. Güvenlik seviyesine bağlı olarak, çeşitli güvenlik devreleri yapabilirsiniz. Bu güvenlik rölelerinin nasıl çalıştığını ve güvenlik devresi oluşturmak için hangi farklı yöntemlerin kullanıldığını ele alalım.

Neden Normal Röle  Yerine Güvenlik Rölesi Kullanılmalıyız?

Normal bir röle, yükü açmak ve kapatmak için bir tel bobin ve metal kontakların mekanik hareketini kullanır. Metal kontaklar tekrarlanan çalışma döngülerinden sonra kontaklar yapışabilir.  Bu olursa, operatör acil durdurmaya basmış olsa dahi makine çalışmaya devam eder. Bu , operatör için tehlikeli olacaktır .

Pek çok durumda makineler ve otomasyon tehlikeli olabilirler. Küçük motorlar bile çok fazla güce sahiptir ve kolayca tehlikeli durumlar çıkartabilirler. Fakat burada güç sadece bir faktör değildir. Bıçaklar, ağır nesneler, gürültü ve titreşimler gibi keskin nesneler de tehlikeli olabilir.

Aslında sağlığa zarar verebilecek veya zarar verebilecek her şey potansiyel bir risktir.

Bu, her yeni makine veya otomasyon sistemi tasarladığınızda bu riskleri ve tehlikeli durumları bulmanız gerektiği anlamına gelir. Çünkü ancak o zaman bu riskleri en az seviyeye azaltabilirsiniz.

Aslında, makineler yasal bir gereklilik olan tehlikeli ve hayatı tehdit eden durumlar üretebilir. İş Sağlığı ve Güvenliği standartlarına göre yasalara sahiptir .

Ancak bunu yasa ile yapmak zorunda olsanız bile, makine tasarımının altındaki tüm riskleri ve tehlikeli durumları bulmak zor olabilir. Bir makinedeki riskleri bulmak ve tanımlamak için atmanız gereken adımları basitleştireyim. Çünkü sadece riskleri belirlediğinizde, riskleri ortadan kaldırmak için emniyet röleleri ve emniyet cihazları gibi önlemler alabilirsiniz.

Risk değerlendirmesi Nasıl Yapılır

Her şeyden önce , makinenin kullanımından kaynaklanan tehlikeleri ve tehlike oluşturacak durumları analiz ederek meydana gelebilecek olumsuz durumları değerlendirmelisiniz . burada belirtmek isterim, Güvenlik rölesi bir arıza rölesi değildir.

Bu risk değerlendirmesini rasgele yapmak yerine, şu şekilde de adlandırılan 
TS EN ISO 12100
‘ü takip edebiliriz. Peki bu ISO 12100 nasıl kullanmalıyız.

ISO 12100: Makinalarda güvenlik – Tasarım için genel prensipler – Risk değerlendirilmesi ve risk azaltılması

 Bu ISO standardı, risk değerlendirmesine ve böylece riskleri bulmanıza yardımcı olmak için yapılmıştır.

Bu standartta, riskleri değerlendirmek için atabileceğiniz bir dizi mantık adımı bulacaksınız.

Standart sadece risklerin bulunmasını kolaylaştırmakla kalmaz, aynı zamanda risk değerlendirmesini tüm risklerin değerlendirildiğinden emin olmak için sistematik bir prosedür haline getirir.

Risk azaltma

ISO 12100 standardının da açıkladığı risk azaltmadır. Kelimenin tam anlamıyla değerlendirdiğiniz riskleri azaltma sürecidir. Risk ortadan kaldırılıncaya kadar riski azaltmak için bir veya birkaç işlem yapabilirsiniz. Riskin azaltılması tamamen risklerin ortadan kaldırılmasıyla ilgilidir.

Gereken eylemler riskin türüne göre değişiklik gösterirler.

  1. En etkili risk azaltma eylemlerinden biri doğal olarak güvenli tasarımdır.
  2. Keskin kenarlardan kurtulmaktır.
  3. Kesilme riskini azaltmakla kalmaz, riski ortadan kaldırır.
  4. Riskin kaynağını ortadan kaldırarak yapılır.
  5. Doğal olarak güvenli tasarım.

Doğası gereği güvenli tasarım, risk azaltmada ilk seçenektir, yani her zaman ilk olarak kendinden güvenli tasarımla riski ortadan kaldırmaya çalışmalısınız.

Korunması

Doğal olarak güvenli tasarım bazen işi yapmaz. Bazı riskleride ortadan kaldırılamaz, çünkü her zaman bir operatörün hata yapma olasılığı mevcuttur. Örneğin hareketli bir parçanın yarattığı tehlikeler, kazaları önlemek için etrafına bir veya daha fazla koruma yerleştirilerek azaltılabilir. İşte bu nedenle de buna korunma denir.

Koruma; ya bir kişinin tehlikeyle temas etmesini önleme ya da bir kişinin tehlikeye temas etmeden önce tehlikeleri ortadan kaldırma eylemidir.

Çoğu durumda, hareketli parçaya erişim genellikle bakım, servis ve hatta çalışma için gerekli olacaktır. Farklı faktörlere bağlı olarak koruma için çeşitli çözümler mevcuttur.

Korunma Türleri

  • Muhafızlar
  • Işık Perdeleri
  • Emniyet Minderleri
  • El Kumandası

Muhafızlardan başlayarak 3 genel tip mevcuttur:

  • Sabit Muhafızlar
  • Taşınabilir Muhafızlar
  • Elektrikli Muhafızlar

Sabit Muhafızlar

Sabit koruyucular kaynak, vida ve somun ile sabitleyebiliriz. Bu şekilde alet kullanılmadan açılması imkansızdır. Sabit koruyucuların kullanılması, yalnızca teknisyenlerin erişime ihtiyacı olan yerlerde mükemmel bir çözüm sunmaktadır.

Taşınabilir Muhafızlar

Taşınabilir muhafazalar ile erişim için açıp kapatabilirsiniz. Hareketli parça çalışırken bir muhafız açma riski yaratacaktır. Bu riski tamamen ortadan kaldırmak için başka önlemlerin alınması gerekmektedir. İnsanların sağlığı ve yaşımı düşünecek olursak, bu nedenle riskleri tamamen ortadan kaldırmak çok önemli bir hal alıyor. Bir şekilde, koruma açıldığında makineyi durdurarak riski ortadan kaldırmak gerekecektir. Bu hareketli kılavuzlar için şartlardan birisidir.

İşte makinelerdeki risk azaltmayı açıklayan standarttan bir alıntı, ISO 12100

Hareketli Muhafazalar için Gereklilikler Nelerdir

Hareketli şanzıman parçalarından kaynaklanan tehlikelere karşı koruma sağlayan hareketli muhafazalar

  • Makine veya başka bir yapıya açık sabit kaldığında mümkün olduğunca yapılmalıdır.
  • Kilitleme

Birbirine geçme, açıkken başlatmayı önleyeceği anlamına gelir. Kilitleme fonksiyonu, bir korumanın ne zaman açık olduğunu tespit etmek için kilitleme anahtarları kullanılarak uygulanabilir.

Kilitleme anahtarları çeşitli şekillerde inşa edilebilir. Hareketli muhafazalar için kilitleme anahtarlarına Pilz marka Manyetik Emniyet Şalteri örnekleri:

Manyetik Emniyet Şalteri

Tüm anahtarların amacı vardır. Bazıları, korumanın ne zaman açık olduğunu tespit etmek için menteşeye monte edilen menteşe tarzı güvenlik anahtarları olarak kullanılır. Bazıları güvenlik konum anahtarlarıdır ve örnek olarak kayar korumalar için kullanılabilir. Emniyet şalterleri mıknatıslı bir aktüatör ile de mevcuttur.

Elektrikli Muhafızlar

Hepsi aynı şekilde çalışır. Beni son koruma türüne getiren özel bir güvenlik anahtarı türü hariçtir.

Elektrikli Korumalar

Operatörün korumayı açıp tehlikeye erişebilmesi için makinenizin durması ve yeterli zaman olmayabilir.

Büyük bir robot kolu veya büyük bir yüke sahip büyük bir motorun durması biraz zaman alacaktır.

Ayrıca fren uygulandığı zaman kilitli bir emniyet anahtarı kullanılsa bile, tehlikelerin ortaya çıkabileceği yer burasıdır.

Bunun bir çözümü elektrikli koruma veya kilitlenebilir koruma olabilir.

Elektrikli koruma hareketli bir koruma ancak korumayı kilitleyebilen bir güvenlik anahtarına sahiptir.

Bu şekilde, hareketin durduğundan ve tehlikenin ortadan kalktığından emin olana kadar koruyucuyu kilitleyebilirsiniz.

Kilitleme emniyet anahtarlarının içinde bir solenoid bulunur.

Genellikle iki tip kilitleme emniyet anahtarı alabilirsiniz

  • Biri düğmeyi kilitlemek için solenoidin enerjili olduğu ve diğeri düğmenin kilidini açmak için solenoidin kullanıldığı yer.
  • Kontrol Sistemlerinin Güvenlikle İlgili Parçaları

Peki Emniyet Rölelerinin Emniyetle Ne İlgisi Vardır? 

Bu soruyu cevaplamak için kontrol sistemlerinin güvenlikle ilgili kısımlarına daha yakından bakmalıyız.

Kilitlemeli korumayı kullanmak istediğiniz zaman, kontrol sistemleri için bazı gereksinimler mevcuttur. Kilidi uygulama şekliniz ile elektrik kontrol sisteminizde güvenlik anahtarları (diğer güvenlik cihazları) kullanmaktır.

Bir kontrol sisteminin emniyetle ilgili bir parçası, bir riski ortadan kaldırmak için elektrikli bir kontrol sisteminde korumayı kullandığınız zamandır.

Temel odak noktası, emniyetle ilgili bir kontrol sistemi veya sadece bir emniyet sistemi oluştururken sistemin güvenli olmadığından emin olmaktır. Bu, bir güvenlik sistemindeki bir veya daha fazla parça arızalandığında ne olacağını anlamalısınız.

Kontrol Kategorileri Nelerdir?

Güvenlik sisteminizi oluşturmaya başlamadan önce sınıflandırmamız gerekmektedir. Bunun nedeni çok basittir. Çünkü sistemin her zaman başarısız olma olasılığının olmasıdır. Operatör bir koruma açarsa ve kilitleme makineyi durdurmazsa, güvenlik sistemi riski ortadan kaldıramadı.

Bu nedenle, sistemde başarısız olan riskleri analiz etmelisiniz.

Güvenlik sistemi arızalandığında, yine de makinenin güvenli ve herhangi bir risk olmadan olmasını istersiniz. Kontrol sistemlerinin güvenlikle ilgili bölümlerini analiz etme sürecini açıklayan bir standart vardır:

ISO 13849-1 Makine Güvenliği – Kontrol Sistemlerinin Güvenlikle İlgili Parçaları

Bu standart, birçok kişiye beş kontrol kategorisini hatırlatacaktır. Standartta beş farklı kontrol sistemi, Yaralanma durumunda şiddeti, tehlikeye maruz kalma süresini ve tehlikeden kaçınma olasılığını analiz ederek bu kategorilerden birine bir kontrol sistemi koyabilirsiniz.

Bir güvenlik rölesi başka bir deyişle iyi denenmiş bir bileşendir ve bu nedenle güvenlik sisteminizi oluşturmak için kullanmalısınız.

Öte yandan, örneğin bir PLC iyi denenmiş bir bileşen değildir. Dolayısıyla, bir otomasyon sistemi veya bir makine inşa ederken, makinenin güvenlikle ilgili parçaları için bir PLC kullanamazsınız.

Peki Güvenlik Rölesi Nasıl Çalışır?

Emniyet rölelerini neden kullanmanız gerektiğini öğrendiğimize göre, nasıl çalıştıklarına daha yakından inceleme zamanımız gelmiştir. Güvenlik röleleri birçok farklı varyasyonda ve amaçlar için mevcuttur. Nasıl çalıştıklarını anlamak projeniz için doğru olanı seçmenize yardımcı olacaktır.

Güvenlik röleleri sadece iyi denenmiş bileşenler değildir. Kontrol sistemlerinin güvenlikle ilgili kısımları için gereksinimleri doldurmak için yapılmıştır. Bir güvenlik rölesi için veri sayfasına baktığınızda, bunun belirli bir güvenlik seviyesine kadar kullanılabileceğini göreceksiniz.

Bir güvenlik rölesi, farklı güvenlik kategorilerinin gereksinimlerini karşılamak için farklı teknikler kullanabilir. Bazıları güvenlik rölesinin kontrol sisteminizin güvenlikle ilgili parçaları için iyi denenmiş bir bileşen haline gelmesini sağlamak için kullanılırken, diğerleri farklı kategoriler için gereksinimleri karşılamanıza yardımcı olmak için kullanılır.

Güvenlik Rölesini İzleme

Emniyet rölesinin fonksiyonlarındaki kayıpları tespit etmek için emniyet devresini izlemesinin birkaç yolu bulunmaktadır. Ancak gerçekte nasıl yaptıklarının teknik kısmına geçmeden önce, izleme emniyet rölesinin arkasındaki prensibi açıklayarak başlayayım. Bir izleme emniyet rölesi kullanmamızın nedeni emniyettir.

Güvenlik fonksiyonlarındaki kayıpları kontrol etmeliyiz .

Bu son derece önemlidir, çünkü başarısız olan bir sistemde bile güvenli bir şekilde çalışmak istiyoruz.

İzleme emniyet rölesi emniyet fonksiyonunu izler ve böylece kayıpları kontrol eder.

Bu nedenle, çoğu durumda bir güvenlik rölesi kullanmak mantıklıdır.

Emniyet devrelerinin işlevselliği için tüm gereklilikleri karşılayabilir.

Emniyet Rölelerinin Tespit Edebileceği Hata Türleri Nelerdir

  • Tel kopması
  • Hatalı kontaktör
  • Hatalı emniyet aktüatörü
  • Zamanlama

En azından bu hataları tespit etmek için kullanılan yöntem ilk üçte aynıdır.

  • Küçük bakliyatlarla yapılır.
  • Bir emniyet rölesi kablo üzerinden elektriksel darbeler göndererek kablo kopuşlarını ve hatalı kontaktörleri / aktüatörleri tespit etmektedir.
  • Akım akışını ölçerek emniyet rölesi kaynaklı kontak setleri ve kablo kopmalarını kontrol etmektedir.

Bunların hepsi zamanlama ile yapılır. Zamanlama, emniyet rölelerinin kullandığı diğer arıza tespit yöntemidir. Bunun en iyi örneği bir emniyet aktüatörünün temas setlerindeki fazlalıktır.

 

 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here