Fotosel Röle

Fotosel röle, gün ışığının aydınlatma şiddetini izleme prensibiyle çalışan röle çeşididir. Fotosel röle, gün ışığının azalmasına ya da artmasına bağlı olarak kontak çıkı verir. Kontak çıkışı, iç ve dış aydınlatmanın otomatik olarak çalıştırılması veya kapatılması görevini yerine getirir. Fotosel röle kullanımı enerji tüketimini önemli ölçüde azaltır. Bahçe, otopark, yol, sokak gibi dış mekanlarda kullanımı oldukça yaygındır. Bu kullanım alanları dışında endüstride de kullanılmaktadır. Endüstride enerji tasarrufu sağlamanın 7 yolu arasında fotosel kullanımı da yer almaktadır. Bu sayede endüstride enerji verimliliği artırılır.

Fotosel rölesi, bazen benzer amaçlar için kullanılan astronomik zaman rölesiyle karşılaştırılır. Fakat iki röleyi birbirinden ayıran temel bir fark vardır. Astronomik zaman rölesi, gün doğumu ve gün batımı saatleri, bulunulan şehrin adı veya enlem/boylam bilgilerini kullanarak güncel tarih ve saate göre zaman hesaplayan rölelerdir. Bu hesaplamaya göre, haftanın her günü için ayrı ayrı programlanabilen 32 adet programlama imkanı sunar. Üzerinde bulunan light dependent resistör kısaltılmış haliyle LDR olarak bilinen göz sayesinde, ışık şiddeti ile direncini ölçen bir devre elemanına sahiptir. Bu göz, ışığın şiddetini algılayarak, aydınlatma sisteminin açılmasını veya kapanmasını sağlar. Fotosel röleler incelendiğinde “lüks (lux)” adı verilen aydınlatma birimi ile ilişkili bir durum olduğu görülür. Fotosel röle, eğer ışık şiddeti, ayarlanan lüks değerinden düşük ise kısa bir bekleme süresinden sonra sistemi açar, eğer yüksekse sistemi kapatır.

Fotosel rölelerin kullanım alanları dikkatle incelendiğinde, günlük hayatımızda birçok yerde karşımıza çıktığını görürüz.  Örneğin, restoranlar denk geldiğimiz lavabo aydınlatmaları, mahallemizdeki esnaflarının bazılarının kullandığı reklam panoları, sokak lambaları günlük hayatımızda fotosel rölelerin kullanım alanlarından en çok karşımıza çıkanlardır. Bu röle çeşidi, aydınlatma sistemiyle çalışan tüm sistemlerde karşımıza çıkabilir. Fotosel rölenin kullanım amacı, enerjiden tasarruf sağlamaktadır.

Fotosel Rölenin Çalışma Prensibi

Fotosel röle, içlerindeki fotosensörler (ışık algılayıcılar) aracılığıyla çevrelerindeki ışık düzeyini algılarlar. Bu fotosensörler, çoğunlukla fotoiletken hücreler veya fotodiyotlar gibi optoelektronik bileşenlerdir.

Aydınlatma sistemlerini kontrol etmek için kullanılan bu röleler, gün ışığı seviyesi yeterince düşük olduğunda (örneğin akşam veya gece), açılır ve bağlı olan aydınlatma sistemini etkinleştirir. Gün ışığı seviyesi yeterince yüksek olduğunda (örneğin sabah veya gündüz) kapanır ve aydınlatmayı devre dışı bırakır.

Kullanıcının manuel müdahalesine gerek kalmadan uygun zamanlarda aydınlatmanın etkinleştirilmesini ve devre dışı bırakılmasını sayesinde, enerji tasarrufu sağlar. Elektrik enerjisinin gereksiz yere tüketilmesini önler ve mali tasarruf sağlar.

İç ve dış mekan aydınlatma sistemlerinde yaygın olarak kullanılır. Hem enerji maliyetlerini düşürmeye hem de çevresel sürdürülebilirliği artırmaya yardımcı olur.

Fotosel Röle Kullanım Alanları

Fotosel röle ışık seviyesiyle algılanması sistemiyle aydınlatma yapmak isteyen birçok sektörde kullanılır. Fotosel rölelerin yaygın olarak kullanıldığı bazı alanlar şunlardır:

  1. Aydınlatma Kontrolü: En yaygın kullanım alanlarından biri, açık hava aydınlatma sistemlerinin kontrolüdür. Sokak lambaları, park aydınlatmaları, otoparklar, bahçe aydınlatmaları ve reklam panoları gibi alanlarda güneş batarken veya hava karardığında otomatik olarak aydınlatmayı etkinleştirirler. Bu, enerji tasarrufu sağlar ve gece veya bulutlu havalarda aydınlatmanın açık kalmasını önler.
  2. Trafik Işıkları: Trafik ışıklarında astronomik zaman rölesi veya fotosel röle kullanılır. Astronomik röle ile günün belirli saatlerinde çalışacak şekilde aydınlatma programlanması yapılabilirken, fotosel röle ile belirli ışık seviyelerinde çalışması sağlanabilir. Bu sayede trafik ışıkları, gün ışığına göre otomatik olarak ayarlanabilir.
  3. Güneş Enerjisi Sistemleri: Fotosel rölenin kullanım alanları arasında günümüzün en önemli konularından biri olan yenilenebilir enerji de vardır. Fotosel röleler aracılığıyla güneş panellerinin çalışma sürelerini ve şarj cihazlarının faaliyetlerini kontrolü mümkündür. Özellikle off-grid (şebeke dışı) güneş enerjisi uygulamalarında, röleler enerji yönetimi için önemlidir.
  4. Cephe Aydınlatması: Binaların cephe aydınlatması, gece veya loş ışık koşullarında dikkat çekici ve estetik bir görünüm sağlamak için fotosel rölelerle kontrol edilebilir.
  5. Acil Aydınlatma: Acil durumlar veya enerji kesintileri sırasında otomatik olarak devreye girebilir. Fotosel röle, dışarıdaki ışık seviyelerini algılayarak acil aydınlatmanın ne zaman devreye gireceğini belirler.
  6. Tarım Uygulamaları: Fotosel röle, tarım sektöründe, sera aydınlatması, sulama sistemleri ve diğer uygulamalar için kullanılır. Bu, bitkilerin büyümesini ve verimliliği artırmak için ışık ve suyun verimli bir şekilde yönetilmesini sağlar.
  7. Güvenlik Aydınlatması: Fotosel röle, güvenlik kameraları veya hareket algılayıcıları gibi güvenlik cihazlarının çalışma sürelerini ayarlamak için kullanılır. Bu, güvenlik önlemlerinin etkinliğini artırır.

Fotosel röle, otomatik aydınlatma kontrolü sağlayarak enerji tasarrufu yapmanın yanı sıra, aydınlatma sistemlerini daha verimli ve sürdürülebilir hale getirmek için kullanılan önemli bir bileşendir.

Fotosel Röle Seçimi

Fotosel rölenin aydınlatma sistemlerinin kontrol edilmesi için kullanılan bir bileşen olduğunu öğrendik. Fakat her elektrik malzemesinde olduğu gibi bu üründe de aydınlatma şiddetine uygun rölenin seçimi önemlidir. Fotosel röle seçimi yapılırken, çıkıştaki kontak sayası gön önünde bulundurulmalıdır. Rölenin hatalı ölçüm yapma ihtimalini ortadan kaldırmak için, sensör sık sık temizlenmelidir.

Fotosel röle araştırıldığında lux kavramıyla karşılaşacağımızdan, yazımızın içerisinde bahsetmiştik. Buradaki lux kavramı, fotosel röle seçiminde ışık şiddetlerini ifade etmektedir.  Lux aydınlatma birimi üzerinden birçok farklı ışık şiddeti ele alınabilir. Örnek olması açısından bazı durumlardaki ışık şiddetlerine göz atalım.

  • 002 lux: Bulutsuz gece ay yokken
  • 27 lux: Bulutsuz havada dolunay yokken
  • 1 lux: Bulutsuz havada dolunay varken (tropikal enlemlerde)
  • 4 lux: Bulutsuz havada alacakaranlık karanlık sınırı (Güneş merkezi ufuk çizgisinin 6 derece altında olduğu durumlarda)
  • 50 lux: Oturma odası

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here