GPS Nedir

Özellikle savaş süreçlerinde ve sonrasında yaşanan teknolojik atılım, insanlık tarihinin her döneminde kendisini göstermektedir. Ateşli silah teknolojisinin bulunması ve sonrasında Doğu tarafından Batı tarafına kayan güç dağılımı ve Soğuk Savaş döneminde başlayan ‘‘uzay yarışı’’ ile uzaya fırlatılan roket sistemlerinin geliştirilmesi gibi örnekler bize kanıtlamaktadır. Soğuk Savaş döneminden günümüze kadar teknoloji o kadar gelişmiştir ki teknolojik yatırımlara ayrılan kaynaklar için savaş durumları beklenilmemekte, her an teknolojik atılım yaparak ülkelerde ve uluslararası şirketlerde güç birikimi yapılmak istenmektedir. Tabii ki bu teknolojik yatırımların tek amacı reelpolitik başarısı değildir. Aynı zamanda teknoloji, insanların yaşamını kolaylaştırmaktadır ve büyük uzaklıklar arasındaki iletişimi güçlendirme fonksiyonu üstlenmektedir. Bu tarz teknolojilere örnek olarak GPS verilebilir.

Amerika Birleşik Devleti ordusu tarafından ortaya çıkarılan ve bir dizi olay sonucunda yaşamımıza entegre olan GPS’in açılımı,  Global Positioning System, Türkçe yazımıyla ”küresel konumlama sistemi” anlamına gelmektedir. 1973 yılında aktif olan sistem, 1983 yılında bir Kore yolcu uçağının hatalı konum saptama nedeniyle yasak hava sahasına girip düşürülmesi ve 269 kişinin ölümüyle sonuçlanan vahim olay sonucunda sivil kullanıma açılmıştır. GPS sistemi ABD tarafından kontrol edilmekte ve askeri operasyon düzenlenen yerlerde kapatılmaktadır. Amacı dünya etrafında dönen uydular aracılığıyla yerde bulunan nesnelerin konumunu saptamaktır.

GPS Sistemi Nasıl Çalışır?

GPS Sistemi çalışma yapısı biraz karmaşıktır. Dünya çevresinde yörüngeye oturtulmuş 24 adet uydu yeryüzüne kesintisiz olarak konum sinyali göndermektedir. Yeryüzündeki sivil araçlarda -örneğin cep telefonları- bulunan alıcılar bu sinyalleri işler. İşleme sonucunda enlem ve boylam bilgisi üretilir. Yeryüzündeki alıcının doğru 2 boyutlu konum belirleyebilmesi için en az 3 uydu sinyali alması ve tek kesişme noktasını saptaması gerekmektedir. Yerden yükseklik bilgisi, yani 3 boyutlu konum hesaplanacaksa en az 4 uydu sinyaline ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sinyallerin kesişme noktası, bize doğru konumu vermektedir ve bu nedenle kesişim noktasının hesabı yapılmalıdır.

Her GPS alıcısı, enlem ve boylam bilgisi vermektedir ancak konum bilgisine ulaşmak için alıcılarda mutlaka bir haritanın yüklü olması gerekmektedir. Bu harita bizim konumumuzu algılamamız için gerekli olan düzlemi görmemizi sağlar. GPS uyduları, sabit bir atom saati taşımaktadır ve bu atom saati tüm uydularda aynı saati göstermektedir. Dolayısıyla konum belirleme uydular tarafından eş zamanlı yapılmaktadır. Konum belirlendikten sonra atom saati üzerinden konumun bulunduğu saat dilimi otomatik hesaplanır.

GPS Sistemi Unsurları

GPS sistemi, uzay, yer yönetimi ve kullanıcı bölümlerinden oluşmaktadır. Uydular 12 saatte bir dünya etrafında tam bir tur atar. Güneş enerjisi ile çalışan uyduların ortalama ömrü 10 senedir. Yer yönetimi tarafından kullanılmak üzere yörünge düzeltilmesi için uyduların içine küçük roketler koyulmaktadır. Yer yönetimi uyduları sürekli olarak doğru pozisyonda tutmaya çalışmaktadır.  Ayrıca yönetim, dünya etrafına yerleştirilmiş 24 adet uyduyu ve bu uydular bozulduğunda göreve başlayacak uyduları yönetmektedir. Dünya üzerinde 5 adet yer yönetimi noktası bulunmaktadır. Bu kurumların yönetimi ve işletmesi, ABD Savunma Bakanlığı tarafından yapılmaktadır. Kullanıcı bölümü telefon, araç içi cihazlar ve el cihazları gibi navigasyon alıcılarından oluşmaktadır. Uyduların gönderdiği sinyal gücü çok düşüktür. Alıcı kaliteli değilse veya bulunduğumuz konumdaki dağ ve tünel gibi fiziksel engellerin varlığı, sinyal alımını kesintiye uğratmaktadır.

GPS Ne İşe Yaramaktadır?

GPS ne işe yarar sorusuna net bir cevap vermek, bu teknolojik sistemin birçok farklı fonksiyon üstlenmesi sebebiyle zordur. Genel olarak GPS, askeri operasyonlarda, arama ve kurtarma çalışmalarında, uçan cisimlerin saptamasında, cep telefon ile tabletlerimizde ve diğer birçok alanda değişik amaçlarla kullanılmaktadır. Son yıllarda akıllı telefonların aşırı gelişmesi sonucunda küresel konumlama sistemi, yapay zeka ile birlikte kullanılmaya başlanmıştır. Örneğin Samsung telefonlarında yer alan Bixby uygulaması aracılığıyla programa izin verilmesi halinde eş zamanlı olarak etraftaki restoran vb. yerlerin 3 boyutlu olarak görüntülenmesi mümkün olmuştur. Genel olarak son birkaç yılda sektörde gerçekleşen ilerleme göz önüne alındığında, önümüzdeki dönemde GPS’in birçok yeni alanda kullanılmaya başlayacağı ve kullanım kapsamının genişleyeceğini söylemek abartı olmaz. Şu an tüm ülkeler tarafından aktif olarak kullanılmakta olan GPS sisteminin çok daha fazla gelişeceği ve sinyallerini çok daha güçlü kılacağı yorumları yapılabilir. Son zamanlarda Çin, Hindistan ve ABD’nin bu sektöre yönelik büyük yatırımlar yaptığı bilinmektedir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here