İşletim Sistemi

İşletim sistemi, bilgisayarın donanımı ile etkileşime girerek, yazılım ile uygulamalar arasındaki koordinasyonu sağlayan yazılımdır. Bilgisayar sistemi, programları çalıştırabilmesi için işletim sistemine ihtiyaç duyar. Tarayıcılar, MS Office, not defteri oyunları vb. akla gelebilecek her türlü uygulamayı çalıştırmak ve yürütmek için işletim sistemine ihtiyaç vardır.

İşletim sistemi, bilgisayar dilini konuşacağını bilmeyen biz kullanıcılar için bilgisayar ile iletişimizi sağlamaya yardımcı olur. İşletim sistemi denilince aklımıza, ilk çıkış noktası bilgisayar olduğu için bilgisayar işletim sistemleri gelmektedir. Günümüzde sadece bilgisayarlar değil cep telefonları da işletim sistemine sahiptir. Bilgisayar işletim sistemleri ve mobil işletim sistemleri kendi içlerinde farklı çeşitlere sahiptir. Bilgisayar işletim sistemlerinden en yaygın olanları Windows ve Linux iken cep telefonları Android ve iOS işletim sistemleri popülerdir. Bir işletim sisteminin iki ana bileşeni çekirdek ve kabuktur. Çekirdek, bellek ve işlem yönetimi gibi çoğu işletim sistemi görevinin yanı sıra yüklü yazılım ile cihazın donanımı arasındaki etkileşimi kontrol eder. Kabuk, programlama dillerini kullanarak dosyaları ve programları kontrol eder ve çekirdek ile kullanıcı arasındaki etkileşimleri sağlar.

İşletim sistemleri ilk olarak 1950’lerin sonlarında kaset depolamayı yönetmek için geliştirildi. Bu dönemdeki işletim sistemleri, yönetim programları olarak adlandırılıyordu. General Motors Araştırma Laboratuvarı, 1950’lerin başında IBM 701 için ilk işletim sistemini uyguladı.1960’ların ortalarında işletim sistemleri diskleri kullanmaya başladı. 1960’ların sonlarında, Unix işletim sisteminin ilk sürümü geliştirildi Microsoft tarafından oluşturulan ilk işletim sistemi DOS’du. 1981 yılında bir Seattle şirketinden 86-DOS yazılımı satın alınarak inşa edilmiştir. Günümüzün popüler işletim sistemi Windows, ilk olarak 1985 yılında bir GUI oluşturulup, MS-DOS ile eşleştirildiğinde ortaya çıktı.

İşletim Sistemi Türleri

1.      Toplu İşletim Sistemi

Bazı bilgisayar işlemleri çok uzun ve zaman alıcıdır. Aynı işlemi hızlandırmak için, benzer türde ihtiyaçlara sahip iş bir araya getirilir ve grup olarak çalıştırılır.

Toplu işletim sisteminin kullanıcısı hiçbir zaman bilgisayarla doğrudan etkileşime girmez. Bu tür bir işletim sisteminde, her kullanıcı işini delikli kart gibi çevrimdışı bir cihazda hazırlar ve bilgisayar operatörüne gönderir.

2.      Çoklu Görev/Zaman Paylaşımlı İşletim Sistemleri

Farklı bir terminalde (kabuk) bulunan kişilerin aynı anda tek bir bilgisayar sistemini kullanmasına olanak sağlar. Birden çok kullanıcı arasında paylaşılan işlemci zamanı (CPU), zaman paylaşımı olarak adlandırılır.

3.      Gerçek Zamanlı İşletim Sistemi

Girdileri işlemek ve yanıtlamak için zaman aralığı çok küçüktür. Askeri yazılım sistemleri ve uzay yazılım sistemleri, gerçek zamanlı işletim sistemine örnektir.

4.      Dağıtık İşletim Sistemi

Kullanıcılarına çok hızlı hesaplama sağlamak için farklı makinelerde bulunan birçok işlemciyi kullanır.

5.      Ağ İşletim Sistemi

Bir sunucu üzerinde çalışır. Verileri, kullanıcıları, grupları, güvenliği, uygulamayı ve diğer ağ işlevlerini yönetmeye hizmet etme yeteneği sağlar.

6.      Mobil İşletim Sistemi

Akıllı telefonlara, tabletlere ve giyilebilir cihazlara güç sağlamak üzere tasarlanmış işletim sistemleridir. En ünlü mobil işletim sistemleri, Android ve iOS’tur.

Pazar Paylarına Göre İşletim Sistemleri

İşletim sistemlerinin yeni çıkarılan sürümleri tercih sebebi olmalarını veya vazgeçilmelerine neden olabiliyor. Fakat genel anlamda pazardaki paylarında çok büyük bir değişiklik olmuyor diyebiliriz.

Piyasadaki işletim sistemlerini pazar paylarına göre değerlendirirken ilginç bir durumunda altını çizeceğiz.

Bilgisayar işletim sistemlerinden, Windows kapalı kaynak kodlu, Linux ise açık kaynak kodludur. Fakat Windows’un ilk bilgisayarlardaki DOS tabanından güç alarak geldiğini göz önünde bulundurursak pazardaki payının bir hayli yüksek olmasını anlayabiliriz.

Mobil işletim sistemlerinde ise Nokia’nın piyasanın neredeyse tamamına hakim olduğu dönemlerde kullandığı işletim sistemi Symbian’dı. Fakat kapalı kaynaklı olması yenilikleri dizginleyen en büyük sebep oldu. Ardından mobil işletim sistemi piyasasını kasıp kavuran Android geldi. O zamandan beri de piyasanın büyük bir bölümünü elinde tutmaya devam ediyor. Android’in açık kaynak kodlu olarak piyasadaki telefonların büyük bir bölümünde tercih sebebi olmasının en önemli nedeni. iOS işletim sistemi de tamamen kapalı kaynak kodlu bir işletim sistemidir. Ancak iOS her ne kadar kapalı kaynak kodlu olsa da zamanındaki Symbian işletim sistemi gibi birçok şeyin geliştirmeye kapalı olduğu bir işletim sistemi değil. Bu yüzden belirli bir kitleye ulaşmış durumda.

Kısacası bilgisayar işletim sistemleri ile mobil işletim sistemleri arasında ters bir durum var. Bilgisayar işletim sistemlerinde kapalı kaynak kodlu Windows piyasaya hakimken mobil işletim sistemlerinde açık kaynak kodlu Android piyasaya hakim.

En son pazar paylarına göre işletim sistemi çeşitleri aşağıdaki tablodaki gibidir.

İşletim Sistemi Adı Pay
Windows 40.34
Android 37.95
iOS 15.44
MacOS 4.34
Linux 0.95
Chrome OS 0.14
Windows Phone 0.06

 

İşletim Sisteminin İşlevleri

İşletim sistemi işlevleri, belleği, dosyaları, işlemleri, G/Ç sistemini ve aygıtları, güvenliği vb. yönetmeyi içerir. İşletim sisteminin ana işlevleri şunlardır:

  • Süreç Yönetimi: İşletim sisteminin süreçleri oluşturmasına ve silmesine yardımcı olur. Süreçler arası senkronizasyon ve iletişimi sağlar.
  • Bellek Yönetimi: Kaynaklara ihtiyaç duyan programlara bellek alanı tahsis etme ve ayırma görevini yerine getirir.
  • Dosya Yönetimi: Dosyaların organizasyonun depolanması, alınması, adlandırılması, paylaşılması ve korunması gibi dosyayla ilgili tüm faaliyetleri yönetir.
  • Cihaz Yönetimi: Tüm cihazların kaydını tutar. G/Ç denetleyicisi olarak da bilinir. Cihazların tahsisi ve tahsisinin kaldırılması gibi görevleri yerine getirir.
  • I/O Sistem Yönetimi: Herhangi bir işletim sisteminin ana hedeflerinden biri, o donanım aygıtlarının özelliklerini kullanıcıdan gizlemektir.
  • İkincil Depolama Yönetimi: Sistemler, birincil depolama, ikincil depolama ve önbellek depolamayı içeren çeşitli depolama düzeylerine sahiptir. Talimatlar ve veriler, çalışan bir programın başvurabilmesi için birincil depolamada veya önbellekte saklanmalıdır.
  • Güvenlik: Güvenlik Nodülü, bir bilgisayar sisteminin verilerini ve bilgilerini kötü amaçlı yazılım tehdidine ve yetkili erişime karşı korur.
  • Komut Yorumlama: Bu modül, sistem kaynakları tarafından verilen komutları yorumlamak ve bu komutları işlemek için hareket etmektir.
  • Ağ: Dağıtılmış Sistem, belleği, donanım aygıtlarını veya saati paylaşmayan bir işlemci grubudur. İşlemciler ağ üzerinden birbirleriyle iletişim kurar.
  • İş Muhasebesi: Çeşitli iş ve kullanıcılar tarafından kullanılan zaman ve kaynakları takip etmektedir.
  • İletişim Yönetimi: Derleyicilerin, yorumlayıcıların ve bilgisayar sistemlerinin çeşitli kullanıcılarının başka bir yazılım kaynağının koordinasyonu ve atanmasını kapsar.

İşletim Sisteminin Avantajları

  • Bir soyutlama oluşturarak donanım ayrıntılarını gizlemenizi sağlar.
  • GUI ile kullanımı kolaydır.
  • Kullanıcının programları/uygulamaları çalıştırabileceği bir ortam sunar.
  • Uygulamalar ve donanım bileşenleri arasında bir aracı görevi görür.
  • Bilgisayar sistemi kaynaklarına kullanımı kolay format sağlar.
  • Sistemin tüm donanımları ve yazılımları arasında aracı görevi görür.

İşletim Sisteminin Dezavantajları

  • İşletim sisteminde herhangi bir sorun oluşursa, sisteminizde depolanan tüm içeriği kaybedebilirsiniz.
  • Küçük ölçekli kuruluşlar için pahalı olabilir. Örneğin bilgisayarları için Windows almak isteyen küçük ölçekli bir şirket için ortaya çıkan maliyet, şirket bütçesine ekstra bir yük getirebilir.
  • Herhangi bir zamanda bir tehdit oluşabileceğinden asla tamamen güvenli değildir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here