ivme nedir

İvme, hızın hem yön hem de hız açısından zamanla değişim oranıdır. Düz bir çizgide hareket eden bir nokta veya bir nesne hızlanırsa veya yavaşlarsa ivme değişir. İvmenin hem büyüklüğü hem de yönü olduğu için, ivme tıpkı hız gibi vektörel bir büyüklüktür. İvme, bir zaman aralığında hız vektöründe gerçekleşen değişimin zaman aralığına bölümüdür.

İvme, fizikteki önemli terimlerden biridir. Hızın zaman görevi türevi olarak tanımlanan ivme, büyüklük olarak; uzaklık/zaman2olan bir vektörel niceliktir. Bu nicelik, hızın yönünü ve şiddetlerindeki değişimi gösterir. İvme her zaman pozitif yönlü olmayabilir, negatif yönlü ivme de vardır. İvme, ivmeölçer cihazıyla ölçülür. İvme, bazen şiddetli olabilir. İvme örneklerine günlük hayatımızda; bir uçağın ani kalkışı sırasında, arabada aniden frene basarken veya go kartta yüksek hızda virajı dönerken rastlarız. Özetle, günlük hayatımızın birçok alanında maruz kaldığımız ivme, hız ile karıştırılmaması gereken bir terimdir.

Hızlanma, hızın değiştiği herhangi bir sürece verilen isimdir. Hız, bir hız ve yönden oluşur, hızlanmanın iki yolu vardır: hızınızı değiştirebilir, yönünüzü değiştirebilir ya da her ikisini birden değiştirebilirsiniz.

Hızınızı ve yönünüzü değiştirmiyorsanız, ne kadar hızlı giderseniz gidin ivmelenemezsiniz. Yani, düz bir çizgi boyunca saatte 800 mil hızla sabit hızla hareket eden bir jet, jet gerçekten hızlı hareket etse bile, hız değişmediği için sıfır ivmeye sahiptir. Jet inip hızlı bir şekilde durduğunda yavaşladığı için ivmesi olacaktır.

Bir arabada gaza veya frene basarak hızlanabilirsiniz, bu da hızın değişmesine neden olur. Dönüş için direksiyonu kullandığınızda, hareketinizin yönü değişir. Bu hareketler sırasında hız değiştiği için bunlardan herhangi biri bir ivme olarak kabul edilir.

İvmenin Formülü Nedir?

İvmenin formülü, hızın değişim oranı olarak tanımlanır.

İvmenin formülü

İvmenin formülü incelediğimiz zaman, denklemde “a “ ile gösterildiği görürüz. Hızın son halinin, başlangıçtaki halinin çıkarılması sonucu elde edilen rakamın, zamana bölünmesiyle elde edilir.

İvmenin birimleri; m/s2 olarak gösterilir. Bu, ivmenin her saniye boyunca hızın değiştiği saniyedeki metre sayısını ifade eder.

İvme formülü

Yukarıdaki formül ile son hızı bulabilirsiniz.

Pozitif İvme ve Negatif İvme Nedir?

İvme ve hız sık karıştırılan iki terimdir. İnsanlar genellikle, bir nesnenin hızı büyükse, ivmenin de büyük olması gerektiğini düşünürler veya bir cismin hızının küçük olması, ivmesinin de küçük olması gerektiği anlamına geldiğini düşünürler. Ama durumlar ne yazık ki düşündükleri gibi değildir. Belirli bir andaki hızın değeri ivmeyi belirlemez. Başka bir deyişle, şu anda yavaş mı yoksa hızlı mı hareket ettiğime bakılmaksızın hızımı yüksek oranda değiştirebilirim.

İvme hakkında bilgilerde yanlış anlaşılan bir diğer konu da; ivmenin pozitif veya negatif olduğuyla ilgilidir. İnsanlar, ivme negatifse cisim yavaşlıyor, ivme pozitif ise cisim hızlanıyor olarak düşünürler ama bu bilgi yanlıştır. Çünkü negatif ivmeli bir nesne hızlanıyor, pozitif ivmeli bir nesne de yavaşlıyor olabilir. Bu durumu açıklayacak olursak;

İvmenin, hızdaki değişimle aynı yönü gösteren bir vektördür. Bu, hıza ekleme yapıp yapmayacağınızı ivmenin yönünün belirlediği anlamına gelir. Matematiksel olarak, negatif ivme, hızın mevcut değerinden çıkarma yapacağınızı, pozitif ivme, hızın mevcut değerine ekleme yapacağınızı ifade eder. Hızın değerinden çıkarılması, eğer hız zaten negatifse, büyüklüğün artmasına neden olacağından, bir nesnenin hızını artırabilir.

İvme hız ile aynı yönü gösteriyorsa, nesne hızlanıyor olacaktır. İvme hızın tersini gösteriyorsa cisim yavaşlayacaktır. Aşağıdaki şemada, bir arabanın yanlışlıkla çamura girdiği ve bu da onu yavaşlattığı veya onu hızlandıran bir çöreği kovaladığı ivmelenmelere bakın. Sağa doğru pozitif olduğu varsayıldığında, araba sağa hareket ettiğinde hız pozitiftir ve araba sola hareket ettiğinde hız negatiftir. İvme, araba hızlanıyorsa hızla aynı yönü, araba yavaşlıyorsa ters yönü gösterir.

Pozitif İvme ve Negatif İvme

Bunu söylemenin bir başka yolu da, ivme hız ile aynı işarete sahipse, nesne hızlanıyor demektir. İvme, hız ile zıt işarete sahipse, nesne yavaşlayacaktır.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here