scada nedir

Otomasyon sistemlerinde sıklıkla karşılaştığımız SCADA (Scada Control And Data Acquisition) genel anlamda danışma, kontrol ve veri toplama sistemlerini  görsel olarak izleme ve kontrol edebilme sistemidir.  Bir SCADA sistemi, tesislerin hem yerel hem de uzaktan denetlenmesine ve kontrol edilmesine olanak sağlayan yazılım ve donanım bileşenlerinin bir koleksiyonudur.

Bilindiği gibi bilgisayarlardan ve haberleşme aletlerinden genel anlamda denetlenebilen ve kontrol edilebilen bir sistemin aslında genel adı diye de özetlemek mümkün. Genel olarak enerji SCADA’sı ve proses SCADA‘sı diye ikiye ayrılıyor. Bu şekilde genel anlamda işleniyor. Enerji scadasının içerisinde su, doğalgaz ve elektrik yer alırken, proses scadası içerisine de tesis ve fabrika gibi otomasyon sistemleri geliyor.

SCADA ayrıca verileri gerçek zamanlı olarak inceler, toplar ve işler.

İnsan Makine Arabirimi ( HMI ) yazılımı, pompalar, vanalar, motorlar, sensörler vb. Saha cihazları ile etkileşimi kolaylaştırır.

SCADA Nasıl Kullanılır?

Günümüzde SCADA sistemleri değişen teknolojilere adapte olmuş ve eski SCADA sistemlerine göre büyük bir avantaja sahiptir. SQL ve web tabanlı uygulamalar gibi modern BT standartlarının benimsenmesiyle günümüzün SCADA, gerçek zamanlı tesis bilgilerine dünyanın her yerinden erişilmesine izin veriyor.

Genel anlamda bir gözetleyici ve denetim sistemi olarak karşımıza çıkıyor. Scada programlanabilir lojik kontrolörler (PLC’ler) veya uzak terminal üniteleri (RTU)’ların  girdiği ve gerekli işletme kaynaklarının planlanması için kullanabilecek olan tüm sistemlerde kullanılabilecek bir sistemdir.

Burada tabii ki teknik ve ekonomik olarak yapılabilir hale gelmesi ve otomasyon‘un daha başarılı şekilde yönetilmesini sağlaması da ön plana çıkartan sebepler olarak görüyor.

Scada çalışma prensibi olarak 3 temel bölümden oluşur. Bunlardan birincisi uzak birimdir. Terminalin ilk ünitesi olarak bilinir. İkincisi iletişim sistemidir. SCADA terimi, bu anlamda komplike bir şekilde sistemin çalışmasını sağlayan üretici birimin tanımlanmasını sağlamaktadır. Üçüncüsü de kontrol merkezi sistemi olarak geçer. Bu ana kontrol merkezidir.

Artık verilerin net bir şekilde data olarak çıkmasını ve raporlanmasını sağlar. Başlıca özellikleri tabii ki grafik arayüz, her zaman olduğu gibi bulunmakla birlikte. İzleme sistemleri, alarm sistemleri genel anlamda da analiz ve raporlama sistemleri olmasıdır.

Bildiğiniz gibi, RTU’lar ve PLC‘ler, vanalar, pompalar ve HMI’lar gibi saha cihazlarıyla iletişim kuran ve etkileşimde bulunan mikroişlemcilerdir.

Bu iletişim verisi, işlemcilerden, yazılımın operatörlerin sistem olaylarını analiz etmesine ve tepki vermesine izin veren verileri yorumladığı ve görüntülediği SCADA bilgisayarlarına yönlendirilir.

Scada Bileşenleri

  • Alarm sistemi
  • Veri analiz ve raporlama sistemi
  • İletişim sistemi
  • Kontrol merkezi (Merkezi sunucular)
  • Kullanıcı arayüzü (Grafik arayüz)
  • İzleme sistemi

SCADA’nın İşlevleri:

  1. Otomasyon:

Çoğu ürün, eylemlerin olaylar tarafından otomatik olarak tetiklenmesini sağlar. SCADA ürünleri tarafından sağlanan bir betik dili, bu işlemlerin tanımlanmasına izin verir. Genel olarak, belirli bir ekranı yükleyebilir, bir e-posta gönderebilir, bir uygulama veya kullanıcı tanımlı bir komut dosyası çalıştırabilir ve RTDB’ye yazabilirsiniz.

  1. Erişim Kontrolü:

Kullanıcılar, sistemdeki işlem parametreleri için ve çoğu zaman ürüne özgü işlevler için tanımlanmış okuma / yazma erişim haklarına sahip olan gruplara atanır.

  1. HMI:

İnsan-Makine Arayüzü (HMI), sinoptik diyagramlar ve metin kombinasyonlarını içerebilen çoklu ekranları destekler.

Uygun ayrıcalıklara sahip kullanıcılar için çevrimiçi yapılandırma ve MMI’nın özelleştirilmesi mümkündür. Bir görünümden diğerine gitmek için ekran sayfaları arasında bağlantılar oluşturulabilir.

Değerlendirilen SCADA ürünlerinin çoğu, bir etiket adının ilişkilendirildiği işlemi “atomik” parametrelere (örneğin, bir besleme akışı, maksimum değeri, açık / kapalı durumu vb.) Ayrıştırır. Grafik nesnelerini aygıtlara bağlamak için kullanılan etiket adları gerektiği gibi düzenlenebilir. Ürünler, birçoğu deneysel fizik topluluğunda bulunan uygulamalara uygulanamayacakları standart grafik sembollerinden oluşan bir kütüphane içerir.

SCADA’nın Teknik Fonksiyonları:

Veri toplama:

Enerji sistemleri aracılığıyla toplanan temel bilgiler veri toplama olarak adlandırılır. Operatöre telemetri ölçümleri ve durum göstergesi sağlar.

Veri toplama fonksiyonları:

  • Hata durumlarını tespit etmek ve ele almak için kullanılır
  • 100-250RTU’lardan güç sistemi verilerini okur.
  • Çalışma sınırlarını, ısıl sınırları, güvenli kullanım sınırlarını kontrol etmek için kullanılır.
  • Analog verileri ikili verilere dönüştürmek için kullanılır.
  • Sadece hatasız veri depolar

Trend:

  • Tüm ürünler trend hizmetleri sunar ve bunlardan biri ortak yetenekleri şu şekilde özetleyebilir:
  • Belirli bir grafikte gösterilecek parametreler önceden tanımlanabilir veya çevrimiçi olarak tanımlanabilir.
  • Bir grafik, 8’den fazla parametre veya trend içeren kalemler içerebilir ve sınırsız sayıda grafik görüntüleyebilirsiniz (yalnızca okunabilirlikle sınırlıdır)
  • Tarihsel ve gerçek zamanlı trendler, genellikle aynı grafikte olmasalar da mümkündür.

Alarm İşleme:

Alarmların yönetimi, limitlerin ve durumun doğrulanmasına dayanır ve veri sunucularında gerçekleştirilir. Daha sonra durum veya sınır doğrulamasının yapıldığı türetilmiş parametreler yaratılarak daha karmaşık ifadeler geliştirilebilir (aritmetik veya mantıksal ifadeler kullanılarak).

Alarmlar merkezi olarak mantıklı bir şekilde ele alınır, yani bilgiler yalnızca bir yerde bulunur ve tüm kullanıcılar aynı durumu görür (örneğin, alındı ​​bilgisi) ve birden fazla alarm önceliği seviyesi desteklenir (genel olarak, 3’ten fazla seviye) ).

Genellikle alarmları gruplamak ve bunları bir varlık olarak ele almak mümkündür.
Alarmları tek tek veya komple bir grup olarak bastırmak mümkündür .

Günlük / Arşivleme:

Kayıt ve arşivleme terimleri genellikle aynı kurulumu tanımlamak için kullanılır. Bununla birlikte, kayıt diskteki verilerin orta vadeli bir depolaması olarak kabul edilebilirken, dosya diskteki veya uzun süreli bir depolama ortamındaki verilerin uzun süreli depolanması olarak kabul edilebilir.

Kayıt işlemi genellikle döngüsel bir şekilde yapılır, yani, belirli bir dosya boyutuna, süreye veya nokta sayısına ulaşıldığında, verilerin üzerine yazılır. Veri kaydı belirli bir frekansta yapılabilir veya yalnızca değer değişirse veya önceden belirlenmiş belirli bir olay gerçekleştiğinde başlar.

Kayıt tamamlandıktan sonra kayıtlı veriler bir dosyaya aktarılabilir. Kayıtlı veriler zaman damgalıdır ve kullanıcı tarafından bakıldığında filtrelenebilir. Kullanıcı işlemlerinin kaydı genellikle bir kullanıcı kimliği veya bir istasyon kimliği ile birlikte yapılır. Genellikle, arşivlenmiş verileri oynatmak için bir VCR kurulumu da vardır.

Rapor oluşturma:

Bir dosya, RTDB veya kayıtlar için SQL tipi sorguları kullanarak raporlar üretebilir. EXCEL grafiklerini rapora katıştırmak bazen mümkün olsa da, genellikle “kesme ve yapıştırma” özelliği sağlanmaz. Raporları otomatik olarak oluşturmak, yazdırmak ve arşivlemek için kolaylıklar vardır.

SCADA Sistemi Nerelerde Kullanılır?

SCADA sistemleri endüstriyel tesislerde çoklukla kullanıldığı için özellikle avantajları ve kullanım alanları da çok fazla merak edilmektedir. Aslında bugün için maliyetleri çok yüksek gibi görünmesine rağmen avantajlı bir sistem olarak özellikle de uzun süreçte kullanılabilir olması ve dataların daha sistematik şekilde toplanabilmesi SCADA sistemini ön plana çıkarmaktadır.

Sistemin her an izlenebilir olması zaman ve iş gücünden kazanç sağlaması gibi avantajlar nedeniyle birçok yerde kullanıldığını söyleyebiliriz. Ayrıca sahada bulunan durumla ilgili olarak her an anlık olarak haber alınabilmesi ve anında müdahale yapılması bu sistemin avantajları olarak karşımıza çıkıyor.

Bu yüzden günümüzde birçok nükleer tesiste, elektrik tesisinde, doğalgaz tesisinde SCADA’nın kullanıldığını görebiliyorsunuz. Hatta gıda endüstrisinde, trafik kontrol sistemlerinde tamamen izleme ve veri toplama açısından gerçekten de çok güzel bir sistem olarak karşımızda bulunuyor.

 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here