sensör çeşitleri

Sensörler günlük hayatımızda oldukça kullanışlı olduğundan çok sayıda türü bulunmaktadır ve her biri farklı özelliklere sahiptir. Bu nedenle bu yazımızda sizlere sensörler hakkında her şeyi en basit şekilde anlatacağız.

Sensör, fiziksel ortamda (örneğin: sıcaklık, kan basıncı, nem, hız, vb.) fiziksel bir bilgiyi işleyerek elektronik bir sinyale çevirmek için tasarlanmış elektronik cihazdır. Bu nedenle, bu endüstriyel cihazların çoğu, çevreyle ilgili bilgileri yakalamak, analiz etmek ve iletmek için bilgisayarlar veya diğer makinalara bağlanır. Basit bir ifadeyle sensör, çevrenin her türlü özelliğini (fiziksel, kimyasal, ses, ışık…) makineler için ortak bir dille açıklayabilen bir tercümandır.

En iyi bilinen sensörlerden biri, ses enerjisini yükseltilebilen, aktarılabilen, kaydedilebilen ve oynatılabilen bir elektrik sinyaline dönüştüren mikrofondur.

Fiziksel olayları ölçmek için kullanılan birçok sensör türü vardır:

  • Termokupllar, RTD’ler ve Termistörler: sıcaklığı ölçmek için
  • Gerinim ölçerler: Bir nesne üzerindeki gerilimi ölçmek için, örneğin basınç, gerilim, ağırlık vb.
  • Yük hücreleri (loadcell): ağırlığı ve yükü ölçmek için
  • LVDT sensörleri: LVDT’ler mesafedeki yer değiştirmeyi ölçmek için kullanılır
  • İvmeölçerler: titreşim ve şokun ölçülmesi
  • Mikrofonlar: ses dalgalarını yakalamak için
  • Optik sensörler: ışığı algılamak, veri iletmek ve geleneksel sensörlerin yerini almak için kullanılır
  • Kamera sensörleri: tek ve sürekli 2D görüntüleri yakalamak için kullanılır
  • Dijital sensörler: Ayrık açma/kapama sayımı, doğrusal ve döner kodlama, konum ölçümleri vb. için kullanılır.
  • Konumlandırma sensörleri (GPS): GPS, GLONASS ve diğer uydu konumlandırma sistemlerine dayalı olarak boylamsal, enlemsel konumu yakalamak için kullanılır.

Sensörler kullanım amaçlarına göre günümüzde birçok teknolojik alanda kullanılmaktadır. Dijital ve Anolog olmak üzere 2 çeşit sinyal çıkışı veren sensör vardır.

Sensörler uygulama ve çalışma ortamlarına göre farklılık göstermektedir. Piyasada birçok markada ve özeliklerde sensör bulmamız mümkündür.  Yukarıda bahsettiğim Dijital ve Anolog sinyallerden biraz bahsetmek isterim.

Dijital sinyal, zamana göre değişiklik göstermemektedir. 1 ve 0 değerlerinden oluşur. Örnek vermek gerekirse hareket sensörü çıkış gerilimi 24 vdc olarak düşünelim bu sensör hareket algıladığı zaman çıkış sinyali olarak 24 vdc gerilim vermektedir.  Yani 1 değerindedir. Hareket yok ise sensör çıkış vermeyeceğinden dolayı çıkış sinyalimiz bu sefer ise 0 olarak tanımlayabiliriz.

analog ve dijital sinyal

Zamana göre sürekli değişiklik gösteren sinyallere Analog sinyal denir. Analog  sinyaller dönüştürücüler yardımı ile dijital sinyallere çevrilebilir. Örnek vermek gerekirsek mesafe algılayıcı (cm) bir sensör karşısındaki cismin uzaklığını ölçerek sensör, cismin arasındaki mesafe aralığına karşı çıkış sinyali olarak analog sinyal üretmektedir. Bu sensör 4-20 mA aralığında çıkış versin eğer malzeme maksimum uzaklıkta ise bize gelen sinyal 4mA dir. Eğer malzeme sensöre en yakın mesafede ise bize 20 mA vermektedir.

Otomasyon sistemlerinde kullanılan sensörler, endüstriyel tip sensörler olarak nitelendirilir. Endüstiryel sensörler ağır kullanım şartlarına göre imal edildiklerinden dolayı daha dayanıklıdır.  Bu dayanıklık ortamın tozlu, ıslak, açık alan ve sıcak ortamlarda diğer sensörlere göre daha dayanıklıdır.

Sensör Çeşitlerinin  Kullanım Alanları

Sensör çeşitlerini kullanım alanlarına göre gündelik hayatımızda elektrik ve elektronik cihazlarda kullanmaktayız. Basit bir örnek vermek gerekirsek sensörlü lamba olarak tabir ettiğimiz merdiven aralarında kullandığımız lambalardır. Sensörlü tavan armatürü ihtiyacınız durumunda www.3faz.com/sensorlu-tavan-armaturu          sitesinden temin edebilirsiniz.

Sensörlerin Endüstrideki Uygulamaları

Endüstriyel sektörde farklı amaçlar için farklı tipte sensörler uygulanmaktadır; en sık kullanım alanları aşağıdadır.

Hareket ve varlık sensörleri, endüstriyel aydınlatma sistemlerini optimize etmek, enerji israfını önlemek ve maliyetleri azaltmak için kullanılır; sıcaklık sensörleri, sıvı mikro sızıntılarını tespit etmek, invaziv olmayan proses kontrolleri için ve üretim süreçlerinde, ayrıca mevzuata uygunluk açısından sterilite ve hijyen sağlamak için kullanılır. Görüntü sensörleri, ekipman, ürün, paketleme, nakliye ve kalite kontrolüne yardımcı olan anormallikleri tespit eden “geçti-reddet” denetimlerinde uygulanır. Optik sensörler gaz boru hatlarının, açık deniz platformlarının, enerji hatlarının ve kuyuların izlenmesinde kullanılır; İnşaat yapılarının izlenmesinde fiber optik sensörler. Kapasitif sensörler kalibrasyonda ve sıvı seviyelerinin dışarıdan temassız olarak ölçülmesinde ve izlenmesinde kullanılır. Ultrasonik sensörler, zor koşullarda nesne tespiti veya seviye ölçümü için, besleme tanklarındaki anormalliklerin tespiti için, otomotiv bileşenlerinin montajında, etiket tanıma ve sayma için kullanılır.

Manyetik sensörler, ihlal önleme cihazlarına yerleştirilen sistemlerin güvenliği için kullanılır. Troleybüs hattı kavşaklarında seyahat yönünü kontrol etmek için fotoelektrik sensörler kullanılır. Endüktif sensörler, ambalajdaki mühürlerin varlığını uzaktan tespit etmek veya hareketli makaraların kalınlığını ölçmek için (örn. tekstil endüstrisinde) kullanılır.

Mesafe sensörü

Mesafe sensörleri bir noktayı diğerinden ne kadar alanın ayırdığını ölçer. Yani ilgilenilen iki öğe arasındaki doğrusal mesafeyi ölçerler. En büyük kullanım alanlarından biri hareket algılama ve çevre gözetimi ekipmanlarıdır.

Bu tür dedektörler, normalde kızılötesi, ultrasonik ölçüm cihazları ve yüksek frekanslı dalga alıcıları aracılığıyla çok sayıda teknolojiyle desteklenebilir.

Gaz Sensörü

gaz sensörü

Bir gaz sensörü veya detektörü belirli bir ortamda   gaz kaçağını  belirler. Mutfak ve gaz kaçağının olabilme ihtimali olan her yerde kullanabiliriz.

Renk Sensörü

renk sensoru

Bir renk sensörü, bir vericiden ışık yayan ve daha sonra bir alıcı ile algılama nesnesinden geri yansıyan ışığı algılayan bir tür “fotoelektrik sensör” dür.
Bir renk sensörü, sırasıyla kırmızı, mavi ve yeşil için alınan ışık yoğunluğunu algılayarak hedef nesnenin rengini belirlemeyi mümkün kılar.

İki çeşit renk sensörü vardır. Biri nesneyi geniş dalga boyu ışığıyla aydınlatır ve alıcıdaki üç renk türünü ayırt eder. Diğer tür, nesneyi üç tür ışıkla (kırmızı, mavi ve yeşil) bağımsız olarak aydınlatır.

Her iki senaryoda da alınan kırmızı, mavi ve yeşil ışık yoğunluğu algılanır ve alınan ışığın oranı hesaplanır. Kırmızı bir nesnede kırmızı, mavi ve yeşil dalga boylarını içeren ışık gösteriliyorsa, yalnızca kırmızı ışık yansıtılır.

Görüntü sensörü: Optik bir görüntü alma ve sonra bu görüntüyü elektrik sinyaline dönüştürme yeteneğine sahiptir. Bunları bugün pek çok cihazda bulacaksınız, ancak en tanıdık olacağınız dijital kameralar.

Kızılötesi Algılama Sensörü (IR Sensörü)

Kızılötesi algılama Sensörü (IR Sensörü)

Nesne ve yakınlık  algılama gibi çeşitli uygulamalarda kullanılan ışık bazlı sensörler dir. Renk tahmin etme, cisim algılama, uzaklık ölçümü ve robotik uygulamalarda kullanılmaktadır.

Basınç Sensörü

basınç sensörü

Basınç değişimine bağlı olarak değişen analog elektrik sinyallerine dönüştüren bir cihazdır. Fabrikalarda gaz ve sıvı bansıncı, biyomedikal cihazlar, cep telefonu ve elektronik terazilerde yük ölçümünde kullanılır.

Fotoelektrik Sensör

Işık ve alıcının, ışık yayan kaynak kullanarak ve bu yaydığı ışığı algılayan elektronik devre elemanıdır. Işık kaynağı ile alıcının arasındaki ışık engellendiği anda sensör çıkış verir. Otomatik kapı, otomotiv endüstrisi, makine sektörü , depolama ve konveyör sistemlerine ve paketleme uygulamalarında kullanılır.

Nem Sensörü

Nem sensörleri, belirli bir alandaki havanın sıcaklığını ve bağıl nem miktarını ölçmenize olanak tanır. Bu ölçümlerin sonuçları, genellikle daha büyük bir mekanizmayı tetiklemek için elektriksel darbelere iletilir.

Kimyasal bileşenlerle çalışan endüstriyel makinelerde, kuru ürünlerin depolanmasında, tanktaki risklerin ölçülmesinde, kapalı kazanlarda sızıntıların tespitinde ve hepsinden önemlisi tarım-gıda endüstrisinde sera alanlarının veya seralarda sulama ihtiyacının kontrol edilmesi için gereklidirler

Titreşim Sensörü

titreşim sensörü

Titreşim sensörüne piezoelektrik sensör de denir . Bu sensörler, çeşitli işlemleri ölçmek için kullanılan esnek cihazlardır. Bu sensör, elektrik yüküne geçerek hızlanma, basınç, sıcaklık, kuvvet veya zorlanma içindeki değişiklikleri ölçerken piezoelektrik etkileri kullanır . En yaygın olarak araç alarm ve güvenlik sistemlerinde görebiliriz.

Hareket Sensörü

algılama özelliklerine aktif sensörler ve pasif sensör olmak üzere  iki çeşit hareket sensörü vardır. Aktif hareket sensörleri ultrasonik ses dalgaları gönderirken, pasif sensörler kızılötesi enerjiyi algılar. Hareket sensörlerinin çeşit ve modellerini www.3faz.com/hareket-sensorleri sitesinden detaylı bir şekilde inceleyebilirsiniz.

  • Pasif harekt sensörleri (PIR) : Pasif hareket algılama sensörleri Dual Passive Infrared Dedector (kızıl ötesi dedektör) ışınlarını bulunduğu ortama kızıl ötesi ışınlarını yayarak üzerinde bulunduğu Fresnel Lens sayesinde kızıl ötesi dedektör (PIR) çevresindeki vücud sıcaklık radyasyonunu algılayarak hareketi tespit eder ve  sensörde bağlı bulunan lambayı çalıştırmak için çıkış verir.
  • Aktif hareket sensörleri: Hareket sensörü (veya hareket dedektörü), hareketi algılamak ve ölçmek için tasarlanmış bir elektronik cihazdır. Piyasada radar tabanlı hareket dedektörleri olarak da adlandırılır ve ultrasonik ses dalgaları göndererek istediğiniz alanı aktif bir şekilde sürekli tarayarak ulaştığı noktada ya emilir ya da bir yankı oluşturur. Nesneye ulaşan dalgalar sonraki karşılaştırmalar için hassas şekilde hesaplanır. Bulunduğu alanda hareketli nesne ya da insanı fark ettiği durumda dalgaların frekansı sensöre yansıtılır ve alandaki nesnenin hareketini algılamak için sensör çıkış verir.

Hareket sensörleri öncelikle ev ve iş güvenliği sistemlerinde kullanılır, ancak telefonlarda, kağıt havlu dağıtıcılarında, oyun konsollarında ve sanal gerçeklik sistemlerinde de bulunabilirler. Sıva altı 360° hareket sensörünü  3faz.com/nade-10362-360-tavan-tipi-hareket-sensoru-sivaalti sitesinden satın alabilirsiniz.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here